Avrupa Birliği (AB), Amerikan teknoloji devi Google'a 1,3 milyar dolar (yaklaşık 1,2 milyar euro) para cezası verdi. AB Rekabet Komisyonu, şirketin çevrimiçi arama reklamcılığı pazarındaki hakim konumunu kötüye kullanarak rakiplerini engellediği gerekçesiyle bu tarihi cezayı uyguladı. Yetkililer, Google'ın reklam verenleri kendi ağlarına yönlendiren ve rakip platformların büyümesini sınırlayan 'AdSense for Search' anlaşmalarının rekabeti bozduğunu belirtti. Şirket, cezaya itiraz edeceğini açıklarken, aynı zamanda Brüksel ile yapıcı görüşmelerin sürdüğünü ve olası yeni yaptırımların önlenmesi için uzlaşma arayışında olduğunu duyurdu.
Ceza kararının arka planı ve etkileri
AB'nin bu son cezası, Google'a son on yılda uygulanan üçüncü büyük yaptırım oldu. Daha önce 2017'de 2,4 milyar euro (alışveriş hizmeti önceliklendirme) ve 2018'de 4,3 milyar euro (Android işletim sistemi) cezaları kesilmişti. Toplamda 8,2 milyar euroyu bulan bu yaptırımlar, AB'nin büyük teknoloji şirketlerinin pazar gücünü sınırlama konusundaki kararlılığını ortaya koyuyor. AB Rekabet Komiseri Margrethe Vestager, 'Google'ın uygulamaları, yenilikçi rakiplerin pazara girişini engellemiş ve tüketicilerin daha fazla seçenekten mahrum kalmasına yol açmıştır' dedi. Google ise bu kararın eski uygulamalara dayandığını ve 2016 yılında anlaşmaları değiştirdiklerini savunuyor.
Ceza miktarı, 2022'de 279,8 milyar dolar gelir elde eden Google için yönetilebilir olsa da, AB'nin Dijital Piyasalar Yasası (DMA) gibi yeni düzenlemeleri kapsamında şirketin iş modeline yönelik daha yapısal müdahalelere zemin hazırlıyor. Uzmanlar, AB'nin yaptırım yerine uyum odaklı bir yaklaşım benimsediğini ve Google ile 'yapıcı diyalog' içinde olduğunu belirtiyor. Bu görüşmelerden çıkacak taahhütler, Google'ın reklam teknolojisi alanındaki uygulamalarını önemli ölçüde değiştirebilir.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu karar, yalnızca AB'nin değil, dünyanın dört bir yanındaki düzenleyici kurumların da büyük teknoloji şirketlerine yönelik denetimlerini sıkılaştırdığı bir döneme denk geliyor. ABD, İngiltere, Japonya ve Hindistan gibi ülkeler benzer soruşturmalar yürütüyor. Karar, özellikle dijital reklamcılık pazarındaki yoğunlaşmanın azaltılması ve daha adil rekabet ortamı yaratılması hedefiyle örtüşüyor. Küresel çapta Google'ın pazar payının yüzde 90'ın üzerinde olduğu arama alanında alınan bu karar, diğer teknoloji devleri olan Amazon, Apple ve Meta'ya yönelik soruşturmaları da hızlandırabilir. AB'nin sert tutumu, ABD merkezli şirketler ile Brüksel arasındaki ticari gerilimi de artırıyor. ABD Ticaret Bakanlığı konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmazken, bazı Amerikalı yetkililerin cezaları 'Avrupa'nın korumacılığı' olarak gördüğü belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
AB'nin Google'a verdiği rekor ceza, Türkiye'nin dijital ekonomi politikaları açısından da önemli bir referans noktası oluşturuyor. Türkiye'de Rekabet Kurumu benzer şekilde Google'a 2021'de reklamcılık ve arama alanında soruşturma açmış ve uyum taahhütleri almıştı. Bu karar, Türk düzenleyicilerin uluslararası trendleri takip ettiğini gösteriyor. Ayrıca, Türk şirketlerinin küresel pazarlarda adil rekabet şansı yakalaması açısından AB'nin kararlı duruşu olumlu bir sinyal. Türkiye'nin AB ile dijital ticaret ve veri güvenliği müzakerelerinde bu tür yaptırımları kendi mevzuatına uyarlama potansiyeli bulunuyor. Ancak, yerel teknoloji ekosisteminin bu tür düzenlemelerden olumsuz etkilenmemesi için dengeli bir yaklaşım benimsenmesi gerekiyor.
