ABD'nin Georgia eyaletinde, yaklaşık iki aydır uygulanan akaryakıt vergi indirimi 1 Nisan 2024 itibarıyla sona erdi. Vali Brian Kemp'in mart ayında açıkladığı geçici düzenleme, galon başına 31,2 sentlik eyalet vergisini askıya almış, bunun sonucunda pompa fiyatları ulusal ortalamanın altına inmişti. Ancak sürenin dolmasıyla birlikte benzin fiyatları hemen yükselmeye başladı. Eyalet genelinde ortalama benzin fiyatı, vergi indiriminin yürürlükte olduğu dönemde 3,05 dolara kadar gerilemişken, bugün itibarıyla 3,30 dolar seviyesine çıktı. Uzmanlar, bu artışın Rusya-Ukrayna savaşı ve OPEC+ üretim kısıntıları nedeniyle küresel petrol arzındaki daralmayla birleşince, önümüzdeki haftalarda daha da belirgin hale gelebileceğini belirtiyor.
Vergi indiriminin arka planı ve etkileri
Georgia Valisi Brian Kemp, 2022 yılının mart ayında, enflasyon ve akaryakıt fiyatlarındaki artışla mücadele kapsamında eyalet akaryakıt vergisini geçici olarak askıya almıştı. Söz konusu düzenleme, benzin ve motorin için galon başına 31,2 sentlik vergiyi kapsıyordu. Başlangıçta 31 Mayıs'a kadar yürürlükte kalması planlanan vergi indirimi, daha sonra 1 Nisan 2024'e kadar uzatılmıştı. Vali Kemp, bu sayede Georgia'daki sürücülerin yaklaşık 1,7 milyar dolar tasarruf ettiğini açıklamıştı. Ancak düzenlemenin sona ermesiyle birlikte, eyalet bütçesinde önemli bir gelir kaybına da son verilmiş oldu. Vergi indirimi boyunca Georgia, akaryakıt vergisinden her ay yaklaşık 150 milyon dolar gelir elde edememişti.
Uygulamanın sona ermesi, özellikle düşük gelirli aileler ve uzun mesafe araç kullananlar için ek bir mali yük anlamına geliyor. Atlanta merkezli araştırma kuruluşu Georgia Budget and Policy Institute'a göre, eyaletteki hanelerin ortalama olarak ayda 50-60 dolar daha fazla akaryakıt masrafı yapması bekleniyor. Bu durum, enflasyonla mücadele eden Amerikalı tüketiciler için bir darbe daha olarak değerlendiriliyor.
Küresel petrol piyasaları ve fiyat baskısı
Georgia'daki yerel gelişmeler, küresel petrol piyasalarındaki daha büyük bir hikayenin parçası. Brent petrol varil fiyatı, mart ayının başında 82 dolar civarında seyrederken, bugün itibarıyla 88 doların üzerine çıktı. Bu artışta, OPEC+ ülkelerinin üretim kısıntılarını sürdürmesi ve jeopolitik gerilimler etkili oldu. Rusya'nın Ukrayna enerji altyapısına yönelik saldırıları ve Orta Doğu'da artan tansiyon, arz endişelerini körüklüyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi'ne (EIA) göre, ülke genelinde ortalama benzin fiyatı 3,50 dolar seviyesine yaklaşırken, Georgia'daki fiyatlar eyalet vergisinin yeniden devreye girmesiyle ulusal ortalamaya doğru yükseliyor.
Uzmanlar, özellikle yaz seyahat sezonu öncesinde akaryakıt talebinin artacağını ve bunun fiyatları daha da yukarı çekebileceğini belirtiyor. AAA'nın verilerine göre, Georgia'da bugün itibarıyla benzin fiyatı bir ay öncesine göre yüzde 5,2 arttı. Bu artışın, okulların tatil olmasıyla birlikte yaz aylarında daha da belirgin hale gelmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Georgia'daki akaryakıt vergi indiriminin sona ermesi doğrudan Türkiye'yi etkilemese de, küresel petrol fiyatlarındaki yükseliş eğilimi Türkiye ekonomisi için önem taşıyor. Türkiye, petrol ve doğalgaz ihtiyacının büyük bölümünü ithal ettiğinden, uluslararası fiyat artışları doğrudan cari açığa ve enflasyona yansıyor. Özellikle Brent petroldeki son yükseliş, Türkiye'nin enerji faturasını artırabilir ve akaryakıt zamları olarak tüketiciye yansıyabilir. Ayrıca, ABD'deki bu tür yerel düzenlemelerin sona ermesi, küresel talebin canlı olduğuna işaret ediyor ki bu da petrol fiyatlarının kısa vadede yüksek kalabileceği anlamına geliyor. Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve döviz rezervleri açısından bu eğilim yakından izlenmelidir.
