ABD'nin arabuluculuğunda Hamas ile İsrail arasında varıldığı açıklanan 'ateşkes'in ardından Gazze Şeridi'nde hayatını kaybedenlerin sayısı 1.000'i aştı. Filistinli kaynaklara göre, ateşkesin ilan edilmesinden bu yana geçen sürede yoğunlaşan hava saldırıları ve çatışmalar nedeniyle ölenlerin sayısı 1.034'e yükseldi. Ateşkesin uygulanması konusundaki taraflar arasındaki anlaşmazlık, insani krizi daha da derinleştirirken, uluslararası toplum ateşkesin sürdürülebilirliği konusunda endişeli. Çatışmaların başladığı 7 Ekim 2023'ten bu yana Gazze'deki toplam can kaybı ise 34.000'e yaklaştı.
Ateşkes ilanına rağmen çatışmalar sürüyor
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'ın geçtiğimiz haftalarda duyurduğu ateşkes planı, üç aşamalı bir süreci öngörüyordu: İlk aşamada çatışmaların durması, ikinci aşamada esir takası ve insani yardım akışının sağlanması, üçüncü aşamada ise kalıcı bir barış anlaşması için müzakerelerin başlaması. Ancak Hamas, İsrail'in ateşkes şartlarını ihlal ettiğini ve saldırılarına devam ettiğini belirtirken, İsrail yönetimi Hamas'ın elindeki İsrailli esirlerin serbest bırakılmamasını gerekçe göstererek operasyonlarını sürdürüyor.
Gazze'deki Sağlık Bakanlığı verilerine göre, ölenler arasında en az 400 çocuk, 250 kadın ve 100 yaşlı bulunuyor. Ateşkes ilanından sonraki ilk 72 saatte 200'den fazla kişinin hayatını kaybettiği belirtilirken, BM yetkilileri ateşkesin 'kağıt üzerinde kaldığını' ifade ediyor. Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA), Gazze nüfusunun yüzde 85'inin yerinden edildiğini ve insani durumun 'felaket' boyutunda olduğunu duyurdu.
Bölgesel yansımalar ve uluslararası tepkiler
Ateşkesin başarısız olması, Ortadoğu'da tansiyonu yeniden yükseltirken, bölge ülkeleri gelişmeleri endişeyle izliyor. Mısır ve Katar'ın arabuluculuk çabaları şu ana kadar sonuçsuz kalırken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ateşkesin bir an önce uygulamaya konması çağrısı yaptı. İran ise Hamas'a verdiği desteği yineleyerek İsrail'i 'soykırım' yapmakla suçladı.
Avrupa Birliği, acil insani ateşkes çağrısını yinelerken, ABD Başkanı Joe Biden ateşkes planının hâlâ masada olduğunu ve tarafların masaya dönmesi gerektiğini söyledi. BM Güvenlik Konseyi'nin konuyla ilgili acil toplantı talebi ise Rusya ve Çin'in desteğine rağmen ABD'nin vetosuyla karşılaştı. Öte yandan, Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC), her iki tarafın da savaş suçu işlemiş olabileceğine dair delil toplama çalışmalarını sürdürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze'deki insani krizin derinleşmesi nedeniyle bölgesel istikrar açısından artan bir riskle karşı karşıya. Ateşkesin işlememesi, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği siyasi desteği daha da ön plana çıkarırken, Ankara'nın Mısır ve Katar ile koordineli arabuluculuk girişimleri sonuçsuz kalırsa Türk dış politikasının Ortadoğu'daki etkinliği sorgulanabilir. Ayrıca, çatışmaların devamı, Doğu Akdeniz'deki enerji paylaşımı ve deniz yetki alanları gibi Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını etkileyen konularda da yeni gerilimlere yol açabilir. Ankara'nın insani yardım kuruluşları aracılığıyla Gazze'ye ulaştırdığı yardımların sürekliliği de bu nedenle kritik önem taşıyor.
