İsrail ordusunun Gazze Şeridi'nde oluşturduğu ve sürekli genişlettiği tampon bölge, bölgede yaşayan Filistinliler için yeni bir felaket dalgasına yol açıyor. On binlerce Filistinli, evlerini terk etmek zorunda kalırken, yerinden edilme krizi her geçen gün büyüyor. Orta Doğu Gözlemevi'nin haberine göre, İsrail'in sözde güvenlik önlemleri, Gazze'nin kuzeyinden güneyine kadar uzanan bir tahliye dalgasına neden oldu. BM verilerine göre, Gazze nüfusunun yaklaşık yüzde 85'i şu anda ülke içinde yerinden edilmiş durumda ve tampon bölge uygulaması bu sayıyı daha da artırıyor.
Tampon Bölge Nedir ve Nasıl Genişliyor?
İsrail, 7 Ekim 2023'te başlayan savaşın ardından Gazze Şeridi'nin kuzey ve doğu sınırlarında geniş bir tampon bölge oluşturdu. Bu bölge, İsrail yerleşimlerini olası saldırılardan koruma gerekçesiyle inşa edildi. Ancak haber kaynaklarına göre, tampon bölge başlangıçta 1 kilometre genişliğindeyken, şu anda bazı noktalarda 2-3 kilometreye kadar genişletilmiş durumda. Bu genişleme, Gazze'nin en verimli tarım arazilerini ve onlarca köyü kapsıyor. İsrail ordusu, bölgeyi 'temizlemek' için evleri yıkıyor, arazileri düzleştiriyor ve sivillerin geri dönmesini engelliyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü, bu uygulamanın uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve savaş suçu teşkil edebileceğini belirtiyor.
Yerinden edilen Filistinliler, Refah ve Han Yunus gibi güney kentlerine sığınmak zorunda kalıyor. Ancak bu bölgeler de aşırı kalabalık ve temel ihtiyaçlardan yoksun. BM Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA), sığınakların kapasitesinin yüzde 300'ün üzerinde dolduğunu, su ve gıda kıtlığının had safhada olduğunu duyurdu. Ateşkes çağrılarına rağmen İsrail'in tampon bölge politikasını sürdürmesi, bölgede kalıcı bir barış umudunu zayıflatıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Tampon bölge uygulaması, sadece Gazze'de değil, tüm Orta Doğu'da yeni bir gerginlik kaynağı haline geldi. Mısır, İsrail'in Refah Sınır Kapısı'nı kontrol etme çabalarına karşı çıkarken, Ürdün de Batı Şeria'daki benzer uygulamaları kınıyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, tampon bölgenin genişlemesinin 'büyük bir endişe kaynağı' olduğunu ve iki devletli çözümü baltaladığını söyledi. ABD yönetimi ise İsrail'in güvenlik endişelerini anladığını ancak sivil kayıpların azaltılması gerektiğini vurguluyor. Uzmanlara göre, bu politika Hamas'ı zayıflatmak bir yana, bölgede yeni bir direniş dalgasına yol açabilir ve İsrail'in uluslararası alandaki itibarını daha da zedeleyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in Gazze'de tampon bölgeyi genişletmesi, Türkiye'nin Filistin politikası açısından doğrudan bir endişe kaynağıdır. Ankara, başından beri iki devletli çözümü savunmakta ve İsrail'in tek taraflı adımlarını eleştirmektedir. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgedeki insani yardım çabalarını da sekteye uğratmaktadır. Türk Kızılayı ve AFAD, Gazze'ye yardım ulaştırmakta zorlanırken, tampon bölge nedeniyle lojistik hatlar daralmaktadır. Ayrıca, Türkiye'nin Mısır ve Katar ile yürüttüğü arabuluculuk girişimleri, sahadaki bu fiili durum nedeniyle daha karmaşık hale gelmektedir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın İsrail'e yönelik sert söylemleri, bu krizin derinleşmesiyle daha da güçlenecek gibi görünmektedir. Sonuç olarak, tampon bölge krizi Türkiye'nin bölgesel nüfuzunu ve insani diplomasisini doğrudan etkileyen bir faktördür.
