Hamas, Gazze Şeridi'ndeki sivil hükümet yapılanmasını resmen feshettiğini duyurdu. Bu karar, İsrail ile devam eden savaşın ortasında, Filistin siyasetinde on yıllardır süregelen statükoda köklü bir kırılmaya işaret ediyor. ABD'li bir yetkili Newsweek'e yaptığı açıklamada, "İlk kez on yıllar sonra ne Hamas ne de Filistin Yönetimi Gazze'yi yönetecek" ifadelerini kullandı. Bu gelişme, bölgede savaşın sona ermekte olduğuna dair sinyaller olarak yorumlansa da, sonrasında nasıl bir yönetim boşluğu doğacağı konusunda ciddi endişeler yaratıyor.
Hamas'ın Kararının Arkasındaki Nedenler
Hamas'ın bu kararı almasında birkaç temel faktör öne çıkıyor. İlki ve en önemlisi, 7 Ekim 2023'te başlayan ve hala devam eden savaşta Hamas'ın askeri kanadının ağır kayıplar vermesi ve altyapısının büyük ölçüde tahrip olması. İkinci olarak, uluslararası toplumun yoğun baskısı ve özellikle ABD'nin aracılık ettiği dolaylı müzakerelerde Hamas'ın sivil yönetimden çekilmesi, ateşkes için bir ön koşul olarak dayatılmıştı. Üçüncü neden ise, Gazze'deki insani krizin derinleşmesi ve Hamas'ın temel kamu hizmetlerini sağlayamaz hale gelmesi. Bir dönem Gazze'de eğitimden sağlığa, adaletten ekonomiye kadar birçok alanda fiili otorite olan Hamas, bugün bu sorumluluğu üstlenemeyeceğini kabul etmiş görünüyor. ABD'li yetkilinin de vurguladığı gibi, bu durum Filistin siyasetinde daha önce görülmemiş bir boşluk yaratıyor.
Hamas'ın kararı, Filistin Yönetimi'nin (PA) Gazze'ye dönüşünü de belirsiz kılıyor. PA Başkanı Mahmud Abbas, savaş sonrası Gazze'de yönetimi devralmaya hazır olduğunu defalarca dile getirmesine rağmen, İsrail'in buna izin vermeyeceği yönünde güçlü sinyaller var. Ayrıca PA, kendi Batı Şeria'daki meşruiyet sorunu ve mali kriziyle boğuşurken, savaşla harap olmuş Gazze'yi yeniden inşa etme kapasitesine sahip değil. Bu nedenle, Hamas'ın hükümeti bırakması aslında bir yönetim boşluğunun başlangıcı ve kimin bu boşluğu dolduracağı sorusu, çatışmanın geleceğini belirleyecek en kritik unsur.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Bu gelişme, Ortadoğu'nun jeopolitik dengelerini doğrudan etkiliyor. Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen ateşkes müzakerelerinde, Gazze'nin savaş sonrası yönetimi en büyük anlaşmazlık konularından biriydi. Hamas'ın sivil yönetimi bırakması, müzakerelerde kritik bir engeli kaldırmış gibi görünse de, İsrail'in Gazze'den tamamen çekilme konusundaki tutumu hala net değil. ABD, savaş sonrası Gazze'de reforme edilmiş bir Filistin Yönetimi'nin görev almasını ve iki devletli çözüm vizyonunun canlandırılmasını istiyor. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Filistin devletine karşı olduğunu açıkça ifade ediyor. Bu nedenle, Hamas'ın çekilmesi bir çözüm değil, yeni bir belirsizlik döneminin başlangıcı olarak görülüyor. Bölge ülkeleri, özellikle Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, Gazze'nin yeniden inşasında mali destek sağlamaya hazır olduklarını belirtse de, bu desteğin kalıcı bir siyasi çözüm olmadan gelmeyeceği anlaşılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hamas'ın Gazze'deki sivil yönetimi feshetmesi, Türkiye'nin Filistin politikası açısından kritik bir dönemeçtir. Türkiye, geleneksel olarak Hamas ile ilişkilerini sürdüren ve iki devletli çözümü savunan bir ülke olarak, savaş sonrası Gazze'de yeni bir yönetim modelinin oluşturulmasında aktif rol oynayabilir. Bu gelişme, Türkiye'ye hem Filistin Yönetimi hem de Hamas ile diyaloğunu kullanarak Gazze'nin yeniden inşası ve siyasi sürecin yönlendirilmesinde arabuluculuk fırsatı sunuyor. Ayrıca, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji ve güvenlik çıkarları açısından istikrarlı bir Gazze kritik önem taşıyor. Ancak Ankara'nın, İsrail ile normalleşme sürecini ve ABD ile ilişkilerini dengeleyerek, Filistin davasını temsil edebilecek bir strateji geliştirmesi gerekiyor. Özetle, Hamas'ın çekilmesi Türkiye için bir risk olduğu kadar, bölgesel nüfuzunu artırma potansiyeli de taşıyor.
