Kanada'nın Newfoundland adasındaki Gander kasabası, 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından ABD hava sahasının kapatılmasıyla binlerce yolcuya ev sahipliği yapmıştı. 25 yıl sonra, kasaba bu insani jestin yıl dönümünü kutlamaya hazırlanırken, ABD ile Kanada arasında tırmanan ticaret savaşı gölgesinde karışık duygular yaşanıyor.
Gander'ın 11 Eylül misafirperverliği
11 Eylül 2001'de terörist saldırıların ardından ABD hava sahası kapatıldığında, Atlantik Okyanusu üzerinden gelen 38 uçak, Kanada'nın Newfoundland adasındaki Gander Uluslararası Havaalanı'na yönlendirildi. Yaklaşık 6.600 yolcu ve mürettebat, kasabaya indi. Gander sakinleri, okulları, kiliseleri, topluluk merkezlerini ve evlerini açarak bu yabancılara günlerce kucak açtı. Bu olay, dünya çapında bir dayanışma örneği olarak hafızalara kazındı ve 2013'te "Come From Away" adlı Broadway müzikaline ilham verdi.
Kasaba, her yıl 11 Eylül'de bu misafirperverliği anmak için etkinlikler düzenliyor. Ancak 25. yıl dönümü yaklaşırken, ABD-Kanada ilişkilerindeki gerilim, kutlamaların gölgesinde kendini gösteriyor. Özellikle son yıllarda artan ticaret anlaşmazlıkları, iki ülke arasındaki dostane ilişkileri zorluyor.
ABD-Kanada ticaret savaşı ve yansımaları
ABD Başkanı Donald Trump döneminde başlayan ve devam eden ticaret savaşı, Kanada'nın çelik ve alüminyum ihracatına yönelik ek vergilerle kendini gösterdi. Kanada da misilleme olarak ABD ürünlerine tarifeler uyguladı. Bu durum, iki komşu arasındaki ekonomik ve siyasi bağları zayıflattı. Gander gibi sınır kasabaları, bu gerilimden doğrudan etkileniyor; zira ekonomileri büyük ölçüde ABD ile ticarete bağlı.
Yerel yetkililer, 25. yıl dönümü etkinliklerinde ABD'li konukları ağırlamaktan mutluluk duyacaklarını ancak mevcut siyasi iklimin insanları rahatsız ettiğini belirtiyor. Bazı sakinler, 2001'deki dayanışmanın bugün yerini karşılıklı güvensizliğe bırakmasından üzüntü duyuyor. Yine de kasaba, geçmişteki misafirperverlik ruhunu canlı tutmaya kararlı.
Etkinlikler kapsamında planlanan anma törenleri, panel tartışmaları ve "Come From Away" müzikalinin özel gösterimi, pandemi sonrası ilk büyük yüz yüze buluşma olacak. Ancak organizasyon komitesi, bazı ABD'li davetlilerin ticaret savaşı nedeniyle katılım konusunda tereddüt yaşadığını aktarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Kanada ticaret savaşı, küresel ticaret düzenini sarsarak Türkiye gibi ihracat odaklı ekonomileri dolaylı yoldan etkiliyor. Türkiye, benzer şekilde ABD'nin çelik ve alüminyum tarifeleriyle karşılaşmış ve misilleme yapmıştı. Gander örneği, uluslararası dayanışmanın önemini gösterirken, ticaret savaşlarının toplumlar arası bağları zedeleme potansiyelini de ortaya koyuyor. Türkiye, NATO müttefiki olarak Kanada ile ilişkilerini geliştirebilir ve bu tür gerilimlerde denge politikası izleyebilir.
