Gambiya Devlet Başkanı Adama Barrow, ülkede giderek kötüleşen elektrik krizine çözüm olarak 24 megavatlık yeni bir santral de dahil olmak üzere kapsamlı bir enerji altyapısı projesi başlatacağını duyurdu. Barrow'un açıklaması, kronik elektrik kesintilerini protesto etmek için düzenlenen gösterilerin şiddete dönüşmesinin ardından geldi. Yetkililer, başkent Banjul ve çevresinde günlerdir süren kesintilerin halkın öfkesini artırdığını ve güvenlik güçlerinin protestoculara müdahale ettiğini belirtti. Devlet başkanı, sorunun çözümü için acil önlemler alacaklarını ve yeni yatırımlarla elektrik arzını istikrara kavuşturacaklarını söyledi.
Elektrik krizinin arka planı
Gambiya, yıllardır yetersiz enerji altyapısı ve bakımsız santraller nedeniyle sık sık elektrik kesintileri yaşıyor. Ülkenin elektrik üretimi büyük ölçüde ithal yakıta dayalı santrallerden karşılanıyor ve bu santrallerin verimliliği düşük. Son aylarda artan yakıt maliyetleri ve teknik arızalar, kesintilerin sıklığını ve süresini artırdı. Halk, özellikle akşam saatlerinde saatlerce elektriksiz kalıyor; bu durum işletmeleri, hastaneleri ve günlük yaşamı olumsuz etkiliyor. Geçtiğimiz hafta başkent Banjul ve çevresinde binlerce kişi sokaklara dökülerek hükümeti protesto etti. Gösteriler sırasında polis ile protestocular arasında çatışmalar çıktı, göz yaşartıcı gaz kullanıldı ve bazı göstericiler gözaltına alındı. Muhalefet, hükümeti krizi yönetememekle suçlarken, iktidar protestoların siyasi amaçlı olduğunu savunuyor.
Devlet Başkanı Barrow, olayların ardından ulusa sesleniş konuşmasında, "Elektrik sorununu çözmek için kararlıyız. Yeni bir 24 megavatlık santralin yapımına hız vereceğiz ve mevcut altyapıyı iyileştireceğiz" dedi. Barrow, ayrıca yenilenebilir enerji kaynaklarına yatırım yapılacağını ve özel sektörle iş birliği içinde çalışılacağını belirtti. Hükümet, Dünya Bankası ve Afrika Kalkınma Bankası gibi uluslararası kuruluşlardan finansman sağlamayı planlıyor. Ancak uzmanlar, bu tür projelerin tamamlanmasının yıllar alabileceğini ve kısa vadede kesintilerin devam edebileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Gambiya, Batı Afrika'nın küçük ama stratejik bir ülkesi. Senegal'in içine yerleşmiş bir enklav olan ülke, son yıllarda siyasi istikrarsızlık ve ekonomik zorluklarla mücadele ediyor. 2017'de Yahya Jammeh'in 22 yıllık otoriter yönetiminin sona ermesinin ardından demokrasiye geçiş süreci sancılı ilerliyor. Elektrik krizi, halkın yeni yönetimden beklentilerini karşılayamaması nedeniyle sosyal huzursuzluğu artırıyor. Bölgesel olarak, Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) üyesi olan Gambiya, son dönemde Senegal ve Gine-Bissau ile sınır güvenliği ve ticaret konularında iş birliğini güçlendirmeye çalışıyor. Enerji krizi, bölgedeki diğer ülkelerle ilişkileri de etkileyebilir; zira Gambiya, Senegal'den elektrik ithal etmeyi değerlendiriyor. Küresel ölçekte ise, iklim değişikliği ve enerji dönüşümü baskıları altında Afrika ülkeleri, fosil yakıt bağımlılığından kurtulup yenilenebilir enerjiye geçiş için uluslararası desteğe ihtiyaç duyuyor. Gambiya'nın bu krizi, benzer sorunlar yaşayan diğer Afrika ülkeleri için de bir uyarı niteliğinde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gambiya'daki elektrik krizi ve protestolar, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, Türk dış politikası ve ekonomisi açısından dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, son yıllarda Afrika'da etkinliğini artırıyor; Gambiya ile ticari ve diplomatik ilişkileri gelişmekte. Enerji altyapısı ihaleleri, Türk müteahhitlik firmaları için fırsat olabilir. Ayrıca, bölgedeki istikrarsızlık, göç ve güvenlik sorunlarını tetikleyerek Türkiye'ye yönelik göç baskısını artırabilir. Türkiye'nin Afrika'ya yönelik açılım politikası kapsamında, Gambiya gibi ülkelerle enerji iş birliği geliştirmesi, hem ekonomik hem de stratejik kazanç sağlayabilir.
