Fransa, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na katılmak üzere New York'a giderken Fransız hava sahasını kullanmasına izin verdi. Karar, Avrupa Parlamentosu'nda sert tepkilere yol açtı. Bir AP üyesi, "Bu beşinci kez. Kendini küçük düşüren ve uluslararası hukuku çiğneyen bu Fransa'ya son verme zamanı geldi" diyerek kararı kınadı.
Kararın Arka Planı ve Hukuki Tartışmalar
Fransa'nın bu kararı, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) Netanyahu hakkında çıkardığı tutuklama emrine rağmen alındı. UCM, Gazze'de işlenen savaş suçları nedeniyle Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama kararı çıkarmıştı. Fransa, UCM'ye taraf bir ülke olarak teorik olarak tutuklama emrini uygulamakla yükümlü. Ancak diplomatik dokunulmazlık ve devlet başkanlarına tanınan ayrıcalıklar nedeniyle bu tür durumlarda uygulama farklılık gösterebiliyor.
Fransa Dışişleri Bakanlığı, kararın "diplomatik teamüller ve uluslararası hukuk çerçevesinde" alındığını savundu. Bakanlık, BM Genel Kurulu gibi çok taraflı bir toplantıya katılımın diplomatik ilişkilerin sürdürülmesi açısından önem taşıdığını belirtti. Ancak bu açıklama, kararı eleştirenlerin tepkisini dindirmedi.
Avrupa Parlamentosu üyesi, yaptığı yazılı açıklamada, "Fransa'nın her seferinde İsrail'e ayrıcalık tanıması kabul edilemez. Bu, uluslararası hukukun ve UCM'nin otoritesinin açıkça hiçe sayılmasıdır" ifadelerini kullandı. Aynı üye, Fransa'nın son aylarda benzer şekilde İsrail yetkililerine yönelik tutumunu "çifte standart" olarak nitelendirdi.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Fransa'nın kararı, Avrupa Birliği içinde İsrail'e yönelik tutum farklılıklarını bir kez daha gözler önüne serdi. İspanya, İrlanda ve Belçika gibi ülkeler İsrail'e karşı daha sert bir çizgi izlerken, Almanya ve Fransa gibi ülkeler diplomatik ilişkileri önceliyor. Bu bölünme, AB'nin ortak bir İsrail politikası oluşturmasını zorlaştırıyor.
UCM'nin tutuklama emri, uluslararası hukuk açısından bağlayıcı olsa da uygulanması siyasi iradeye bağlı. Fransa'nın bu kararı, diğer ülkeler için de emsal teşkil edebilir. Özellikle Netanyahu'nun BM Genel Kurulu'na katılması, İsrail'in uluslararası platformda kendini savunma çabasının bir parçası olarak görülüyor. İsrail, Gazze'deki operasyonlarını meşru müdafaa olarak nitelendirirken, çok sayıda ülke ve uluslararası kuruluş bunu orantısız güç kullanımı ve savaş suçu olarak değerlendiriyor.
Fransa'nın kararı, aynı zamanda Avrupa'da yükselen antisemitizm ve İslamofobi tartışmaları bağlamında da okunmalı. Fransa, geniş Müslüman ve Yahudi nüfusuna ev sahipliği yapıyor ve Orta Doğu'daki gerilimler zaman zaman ülke içinde toplumsal huzursuzluklara yol açıyor. Hükümet, dış politikada denge gözetmeye çalışırken iç politikada da bu hassasiyetleri yönetmek zorunda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'nın Netanyahu'nun uçağına hava sahasını açması, Türkiye'nin İsrail'e yönelik tutumunu doğrudan etkilemez; ancak uluslararası hukukun seçici uygulanması, Türkiye'nin sık sık dile getirdiği bir eleştiri. Türkiye, UCM'nin kararlarının tüm taraflarca uygulanması gerektiğini savunuyor. Bu gelişme, Avrupa'da İsrail'e yönelik çifte standart algısını güçlendirebilir. Türkiye'nin bölgesel barış ve Filistin davası konusundaki diplomatik çabaları açısından, Fransa'nın tutumu Ankara'nın pozisyonunu daha da meşrulaştırabilir. Ayrıca, Türkiye-AB ilişkilerinde İsrail politikası bir kırılma noktası olmaya devam ediyor.
