Fransa ve İspanya, yazın dördüncü sıcak hava dalgasıyla birlikte sıcaklıkların yeniden rekor seviyelere ulaşmasıyla orman yangınlarıyla mücadele ediyor. Çarşamba günü her iki ülkede de termometreler yeniden yükselirken, alevler binlerce kişiyi evlerini terk etmek zorunda bıraktı, ormanları küle çevirdi ve yaban hayatını tehdit etti. Özellikle Fransa'nın güneybatısındaki Gironde bölgesi ve İspanya'nın doğusundaki Valencia ve Aragon özerk bölgeleri, alevlerin kontrol altına alınmasında güçlük çekilen bölgeler olarak öne çıkıyor.
Yangınların arka planı ve boyutu
Fransa'nın Gironde bölgesindeki Landiras ve La Teste-de-Buch ormanlarında hafta sonundan bu yana devam eden yangınlarda 7 bin 400 hektarlık alan küle döndü. Bölgede yaklaşık 10 bin kişi tahliye edilirken, yangını söndürmek için 700'den fazla itfaiyeci ve 7 uçak seferber edildi. Fransa İçişleri Bakanı Gérald Darmanin, yangınların "olağanüstü şiddette" olduğunu belirterek, iklim değişikliğinin yangın riskini artırdığını vurguladı.
İspanya'da ise Valencia kentine bağlı Bejís kasabası yakınlarında çıkan yangın, 20 bin hektara yayıldı. Eğlence amaçlı kullanılan bir trenin yangın bölgesine girmesi sonucu 6 kişi hafif yaralandı. Aragon özerk bölgesinde de Ateca belediyesinde 10 bin hektarlık alan yandı. İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, başta Akdeniz kıyıları olmak üzere ülkenin büyük bölümünde "aşırı yangın riski" uyarısında bulundu. Yangınlarda şu ana kadar can kaybı yaşanmazken, onlarca kişi duman zehirlenmesi nedeniyle tedavi altına alındı.
Uzmanlar, sıcak hava dalgalarının sıklığının artmasını iklim değişikliğine bağlıyor. Avrupa Birliği'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine göre, Temmuz ayı Avrupa'da son 40 yılın en sıcak ayı olarak kaydedildi. Fransa Meteoroloji Dairesi, bazı bölgelerde sıcaklıkların 42 dereceye ulaşabileceğini tahmin ederken, İspanya Devlet Meteoroloji Ajansı da ülkenin güneyinde 44 dereceye kadar çıkabileceğini açıkladı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu yaz Akdeniz çanağında orman yangınları özellikle Yunanistan, Türkiye, İtalya ve Portekiz'de de etkili oldu. Yunanistan'ın Korfu adasında ve İtalya'nın Sicilya adasında çıkan yangınlar nedeniyle onlarca kişi tahliye edildi. İspanya İklim Değişikliği Bakanlığı, bu yıl ülke genelinde 140 bin hektar alanın yandığını açıkladı. Bu, son 10 yılın en yüksek rakamı olarak kayıtlara geçti.
Avrupa Komisyonu'na göre, 2023 yazında AB ülkelerinde 100'den fazla büyük yangın çıktı ve toplam 800 bin hektar alan kül oldu. Komisyon, iklim değişikliğinin yangın sezonunu uzattığını ve etkisini artırdığını belirterek, üye ülkelere acil müdahale planlarını güçlendirme çağrısı yaptı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, iklim değişikliğiyle mücadele için 2030 yılına kadar yenilenebilir enerji üretimini iki katına çıkarma sözü verdi.
AFAD'ın raporlarına göre, Türkiye'de 2021 yılında yaşanan büyük orman yangınlarının ardından yangınlarla mücadele kapasitesini artırmak için önemli yatırımlar yapıldı. 2023 yılında Türkiye, yangın söndürme uçağı sayısını 23'e çıkarırken, insansız hava araçları ile yangın gözetleme sistemlerini de devreye aldı. Ancak uzmanlar, iklim değişikliğinin Akdeniz havzasını daha kuru ve sıcak hale getirdiğini, bu nedenle tüm ülkelerin acil eylem planlarını güncellemesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz iklim kuşağında yer alması nedeniyle orman yangınlarından en çok etkilenen ülkelerden biri. Bu yaz, Fransa ve İspanya'da yaşanan yangınlar, Türkiye'nin yangınla mücadele kapasitesinde ne kadar kritik bir eşikte olduğunu bir kez daha gösterdi. 2021'deki büyük yangınların ardından yapılan yatırımlara rağmen, iklim değişikliğinin etkisiyle yangınların daha sık ve şiddetli hale gelmesi bekleniyor. Türkiye'nin, etkin mücadele için erken uyarı sistemleri, su kaynaklarının yönetimi ve uluslararası iş birliği gibi alanlarda adımlarını hızlandırması gerekiyor. Ayrıca, Fransa ve Almanya gibi ülkelerin yangınlarla mücadelede kullandığı teknolojiler ve stratejiler de Türkiye için örnek teşkil edebilir.
