İsviçre'nin iklim değişikliğinden orantısız şekilde etkilenen buzulları, son beş yılda kütlesinin yaklaşık yüzde 20'sini kaybetti. Perşembe günü açıklanan verilere göre, 2026 yılı yüzde 5,5'lik hacim kaybıyla kayıtlara geçen en büyük ikinci erime yılı oldu. Uzmanlar, erimenin geri döndürülemez sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor.
Erimenin arka planı ve boyutları
İsviçre Glaciya İzleme Ağı'nın (GLAMOS) verilerine göre, ülkedeki buzullar 2026 yılında toplam hacimlerinin yüzde 5,5'ini yitirdi. Bu oran, 2022'de kaydedilen yüzde 6'lık rekor erimenin ardından en yüksek ikinci değer olarak kayıtlara geçti. Son beş yıllık toplam kayıp ise yüzde 20'ye ulaştı; bu, 20. yüzyılın tamamında gözlenen erimeye kıyasla çarpıcı bir hızlanmaya işaret ediyor.
Bilim insanları, bu erimenin temel nedeninin artan sıcaklıklar olduğunu belirtiyor. 2026 yazı, Avrupa genelinde ortalamanın üzerinde sıcak geçti; İsviçre Alpleri'nde sıcaklıklar mevsim normallerinin 2-3 derece üzerinde seyretti. Ayrıca, geçen kış kar yağışının az olması, buzulların yaz aylarında güneş ışınlarına karşı korunmasız kalmasına yol açtı. Toz taşınımı ve Sahra çölünden gelen partiküllerin buzul yüzeyine konması da erimeyi hızlandıran faktörler arasında.
GLAMOS uzmanlarından Dr. Matthias Huss, "Bu rakamlar, buzulların artık iklim değişikliğine uyum sağlayamadığını gösteriyor. Her yıl daha fazla buz kaybediyoruz ve bu süreç geri döndürülemez bir noktaya yaklaşıyor" dedi. Huss, İsviçre buzullarının yüzyılın sonuna kadar mevcut hacimlerinin yarısından fazlasını kaybedebileceğini öngörüyor.
Küresel ve bölgesel yansımalar
İsviçre buzulları, Avrupa'nın en büyük tatlı su rezervuarları arasında yer alıyor. Erimenin hızlanması, Ren ve Rhône nehirlerinin su seviyelerinde ciddi düşüşlere yol açabilir. Bu durum, içme suyu temini, tarımsal sulama, hidroelektrik enerji üretimi ve nehir taşımacılığı gibi kritik alanları olumsuz etkileyecek. Özellikle yaz aylarında nehir debilerinin azalması, Avrupa'daki enerji ve ulaşım ağlarını tehdit ediyor.
Buzul erimesi aynı zamanda deniz seviyesinin yükselmesine katkıda bulunuyor. İsviçre buzulları doğrudan deniz seviyesini etkilemese de, dünya genelindeki buzul kaybı küresel ölçekte deniz seviyesini yükselten faktörlerden biri. Alpler'deki erime, dağ ekosistemlerini, turizmi ve yerel ekonomileri de derinden sarsıyor. Kayak merkezleri kar örtüsünün azalmasıyla faaliyetlerini sürdürmekte zorlanıyor, bazı tesisler yapay kar üretimine yöneliyor.
İsviçre hükümeti, buzulların korunması için 2025'te başlattığı "Buzul Girişimi" kapsamında sera gazı emisyonlarını 2030'a kadar yarıya indirmeyi hedefliyor. Ancak uzmanlar, mevcut politikaların yeterli olmadığını ve küresel işbirliğinin şart olduğunu vurguluyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) verileri, dünya genelinde buzul kaybının son 20 yılda iki katına çıktığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsviçre buzullarındaki erime, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de iklim değişikliğinin sınır tanımayan doğasını gözler önüne seriyor. Türkiye'de de Toroslar ve Doğu Anadolu'daki buzullar hızla eriyor; bu durum Fırat, Dicle ve Aras nehirlerinin su rejimini olumsuz etkiliyor. Avrupa'daki buzul kaybı, Türkiye'nin tarım ve enerji güvenliğini dolaylı yoldan tehdit eden küresel su döngüsü değişikliklerinin bir parçası. Türkiye, iklim diplomasisinde aktif rol alarak hem bölgesel su krizlerine çözüm aramalı hem de yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmalı.
