Fransa, pazartesi gününden itibaren liderlerini ağırlayacağı G7 zirvesinde, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile savaşı sona erdirme anlaşmasına yönelik eleştirilerin odağında olacak. Ev sahibi Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, iklim değişikliğinden dijital vergilendirmeye, Afrika'daki güvenlik krizlerinden ticaret savaşlarına kadar uzanan hassas bir gündemi ilerletmeyi hedefliyor. Zirve, Biarritz kentinde yapılacak ve Trump'ın tek taraflı kararlar alma eğilimi ile diğer G7 üyelerinin çok taraflılık arayışı arasındaki gerilimi gözler önüne serecek.
Trump'ın İran anlaşması zirveye damga vuruyor
ABD Başkanı Donald Trump, son haftalarda İran ile geçici bir ateşkes ve nükleer programını sınırlandırmayı öngören bir anlaşmanın eşiğinde olduğunu iddia ediyor. Ancak bu anlaşmanın ayrıntıları, özellikle Avrupalı G7 üyeleri tarafından şüpheyle karşılanıyor. Trump, 2018'de İran nükleer anlaşmasından (JCPOA) çekilmiş ve Tahran'a yönelik yaptırımları yeniden uygulamaya koymuştu. Fransa Cumhurbaşkanı Macron, İran'ın nükleer faaliyetlerini dizginlemek ve bölgesel istikrarı sağlamak için kapsamlı bir müzakere sürecinin başlatılmasını savunuyor. Macron, Trump'ı bu konuda ikna etmeye çalışırken, diğer G7 liderleri de İran'ın nükleer anlaşmaya dönmesi için baskı yapmayı umuyor.
Zirvede ayrıca Kuzey Kore, Suriye, Libya ve Venezuela gibi diğer kriz bölgeleri de gündeme gelecek. Rusya'nın G8'e geri dönmesi konusu da tartışılabilir; ancak bu konuda liderler arasında görüş ayrılıkları bulunuyor. Trump, Rusya'nın yeniden gruba dahil edilmesini desteklerken, diğer üyeler Kırım'ın ilhakı ve Ukrayna'ya müdahale nedeniyle buna karşı çıkıyor.
Küresel ticaret ve dijital vergilendirme krizi
G7 zirvesinde bir diğer önemli başlık, ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşının yanı sıra Fransa'nın büyük teknoloji şirketlerine getirdiği dijital hizmet vergisi olacak. Trump, Fransız şaraplarına ek gümrük vergisi uygulamakla tehdit ederken, Macron ise adil bir küresel vergi sistemi için uluslararası mutabakat çağrısı yapıyor. Bu konu, G7'nin ortak bildiri yayınlamasını zorlaştırabilir. Zirve öncesi yapılan hazırlık toplantılarında, maliye bakanları dijital vergilendirme konusunda uzlaşma sağlayamamıştı.
İklim değişikliği de gündemdeki bir diğer kritik madde. Trump, Paris İklim Anlaşması'ndan çekilmiş olsa da diğer G7 üyeleri, yeşil enerji dönüşümünü hızlandırmak için somut adımlar atılmasını istiyor. Macron, ev sahibi olarak bu konuda bağlayıcı taahhütler almayı umuyor, ancak Trump'ın muhalefeti nedeniyle bu zor görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
G7 zirvesi, Türkiye'nin bölgesel çıkarlarını doğrudan etkileyebilecek konuları içeriyor. İran'a yönelik olası bir anlaşma, Türkiye'nin enerji ithalatı ve komşusuyla olan ticari ilişkileri açısından kritik. Zirvede alınacak kararlar, Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon arama faaliyetleri ve Suriye'deki askeri dengeyi de etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin NATO müttefiki olarak Batı ile yaşadığı S-400 krizi ve F-35 programındaki belirsizlikler, Trump'ın tutumundan doğrudan etkileniyor. ABD'nin İran politikası, Türkiye'nin güvenliğini ve bölgesel istikrarı şekillendirecek temel bir unsur olarak öne çıkıyor.
