Finlandiya'da bir mahkeme, Tayland'dan getirttiği meyve toplama işçilerini insanlık dışı koşullarda çalıştırdığı ve ücretlerini ödemediği gerekçesiyle bir iş insanını 2 yıl hapis cezasına çarptırdı. Karar, ülkede mevsimlik işçi sömürüsüne karşı açılan en kapsamlı davalardan biri olarak kayıtlara geçti. Finlandiya'nın güneyindeki Kymenlaakso bölgesinde çilek ve yaban mersini tarlalarında çalıştırılan Taylandlı işçiler, 2020 yılında Finlandiya basınına yaptıkları açıklamalarla yetkililerin dikkatini çekmişti. İşçiler, günde 14 saate varan mesailer karşılığında vaat edilen ücretlerin yalnızca yarısını alabildiklerini, konaklama yerlerinin sağlıksız olduğunu ve pasaportlarına el konulduğunu iddia etmişti. Finlandiya Göçmenlik Dairesi'nin başlattığı soruşturma kapsamında, iş insanı 25 Taylandlı işçiyi çalışma izni olmadan ülkeye sokmak, insan ticareti yapmak ve ağır iş kanunu ihlallerinde bulunmakla suçlandı.
Gelişmenin arka planı
Finlandiya'da mevsimlik tarım işçilerinin büyük bir kısmı Tayland ve diğer Güneydoğu Asya ülkelerinden getirilmektedir. Özellikle çilek ve yaban mersini hasadı döneminde binlerce işçi, üç aylık geçici çalışma vizeleriyle ülkeye giriş yapmaktadır. Ancak işçi hakları örgütleri, bu düzenlemenin ciddi suiistimallere açık olduğunu defalarca dile getirmiştir. İşçiler genellikle kendi ülkelerinde borçlanarak seyahat ve vize masraflarını karşılamakta, Finlandiya'ya vardıklarında ise işverenlerin insafına kalmaktadır. Pasaportlara el konulması, resmi çalışma sözleşmesi yapılmaması ve asgari ücretin altında ödeme yapılması gibi uygulamalar yaygındır. 2021 yılında Finlandiya hükümeti, mevsimlik işçilerin korunması amacıyla yeni düzenlemeler getirmiş; işverenlerin işçilere yazılı sözleşme verme, barınma koşullarını denetleme ve ücretleri banka hesabına yatırma zorunluluğu getirmiştir. Ancak bu davanın görülmesi, yasaların uygulanmasında hala boşluklar olduğunu ortaya koymuştur.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu dava, uluslararası işçi sömürüsüyle mücadele açısından önemli bir emsal teşkil etmektedir. Avrupa Birliği genelinde mevsimlik tarım işçileri, özellikle Doğu Avrupa ve Asya'dan gelenler, düşük ücretler ve kötü çalışma koşullarıyla sıklıkla gündeme gelmektedir. Finlandiya'nın bu davada verdiği ceza, diğer AB ülkelerine de caydırıcı bir mesaj niteliği taşımaktadır. Öte yandan Tayland hükümeti, vatandaşlarının yurt dışında karşılaştığı mağduriyetler konusunda daha etkin bir denetim mekanizması kurma sözü vermiştir. Uzmanlar, küresel gıda tedarik zincirindeki iş gücü sömürüsünün ancak tüketici bilinci ve sertifikasyon sistemleriyle önlenebileceğini belirtmektedir. Finlandiya'daki bu karar, adil ticaret uygulamalarının artırılması yönündeki baskıları da güçlendirmiştir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, tarım sektöründe mevsimlik işçi olarak çalışan Suriyeli ve diğer göçmen işçilerin durumu nedeniyle benzer sorunlarla karşı karşıyadır. Finlandiya'daki bu dava, Türkiye'deki tarım işçilerinin haklarının korunmasına yönelik düzenlemelerin önemini bir kez daha hatırlatmaktadır. Ayrıca Türkiye'nin AB ile olan ilişkileri çerçevesinde, işçi hakları ve insan ticaretiyle mücadele konularında uyum çalışmaları bulunmaktadır. Bu karar, Türkiye'de de benzer vakaların önlenmesi için yasal düzenlemelerin güçlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Küresel ölçekte ise Türkiye'nin tarımsal ihracatında rekabet avantajını koruyabilmesi için işçi haklarına saygılı bir üretim modeli benimsemesi elzemdir.
