Filipinler mali düzenleme kurumları, ülkenin en büyük holding şirketlerinin önümüzdeki üç yıl içinde toplam 1,6 trilyon peso (yaklaşık 26 milyar dolar) tutarındaki borçlarının vadesinin dolması nedeniyle potansiyel döviz kuru risklerine karşı uyarıda bulundu. Manila'daki yetkililer, özellikle yabancı para cinsinden borçlanan büyük işletmelerin, peso-dolar paritesinde yaşanabilecek dalgalanmalardan olumsuz etkilenebileceğini belirtiyor. Bu durum, Filipinler ekonomisi için önemli bir sınav niteliği taşıyor.
Büyük şirketlerin borç yükü ve döviz riski
Filipinler Merkez Bankası (BSP) ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılan ortak açıklamada, ülkenin önde gelen konglomeratlarının 2025-2027 döneminde vadesi dolacak borçlarının büyük bir kısmının dolar, euro ve yen gibi yabancı para birimleri cinsinden olduğu vurgulandı. Bu borçların toplamı, Filipinler'in gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYH) yaklaşık yüzde 7'sine denk geliyor. Regülatörler, şirketlerin döviz pozisyonlarını yakından takip ettiklerini ve olası kur şoklarına karşı önlemler alınması gerektiğini ifade etti.
Uzmanlar, özellikle enerji, altyapı ve gayrimenkul sektörlerinde faaliyet gösteren büyük firmaların yabancı para borçlanmasına daha yatkın olduğuna dikkat çekiyor. Filipinler'de faaliyet gösteren uluslararası şirketlerin yanı sıra yerel holdingler de yurt dışı piyasalardan borçlanmayı tercih ediyor. Ancak peso son aylarda dolar karşısında değer kaybederken, bu durum borç geri ödemelerini daha maliyetli hale getirebilir.
Filipinler hükümeti, şirketlerin döviz riskini yönetmek için hedging (korunma) araçlarını kullanmalarını teşvik ediyor. BSP, bankaların döviz pozisyon limitlerini gözden geçirdiğini ve piyasalarda likiditeyi sağlamak için gerekli adımları atacağını duyurdu. Ayrıca, merkez bankasının faiz oranlarını ve döviz rezervlerini kullanarak piyasaya müdahale edebileceği sinyali verildi.
Bölgesel ve küresel boyut
Filipinler'deki bu gelişme, Güneydoğu Asya ülkelerinin artan borç yükü ve döviz kırılganlığı bağlamında değerlendiriliyor. Bölgedeki Endonezya, Malezya ve Tayland gibi ülkeler de benzer şekilde yabancı para borçlanmasına bağımlı durumda. Küresel faiz oranlarının yüksek seyretmesi ve doların güçlü kalması, gelişmekte olan ülkeler için borç çevirme maliyetlerini artırıyor.
Asya Kalkınma Bankası (ADB) ve Uluslararası Para Fonu (IMF), bölge ülkelerine döviz risklerini azaltmaları ve yerel para birimi cinsinden borçlanmayı teşvik etmeleri yönünde tavsiyelerde bulunuyor. Filipinler'in turizm ve işçi dövizleri gibi döviz gelirleri olsa da, bu gelirler borç ödemelerini karşılamakta yetersiz kalabilir. Özellikle Çin ekonomisindeki yavaşlama ve küresel ticaretteki belirsizlikler, Filipinler'in ihracat gelirlerini de olumsuz etkileyebilir.
Uzmanlar, Filipinler Merkez Bankası'nın döviz rezervlerinin yeterli düzeyde olduğunu ancak borç vadesi yoğunlaşması durumunda rezervlerin erime riski taşıdığını belirtiyor. Bu nedenle hükümetin, mali disiplini koruması ve yapısal reformlarla yabancı yatırımcı güvenini artırması gerekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filipinler'deki döviz riski uyarısı, Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomiler için de önemli dersler içeriyor. Türkiye'de de özel sektörün yüksek döviz borcu bulunuyor ve kur dalgalanmaları şirket bilançolarını doğrudan etkiliyor. Merkez Bankası rezervleri ve swap hatları bu tür risklere karşı tampon görevi görse de, küresel faiz artışları ve doların güçlenmesi Türkiye'yi de benzer baskılarla karşı karşıya bırakabilir. Filipinler deneyimi, döviz pozisyonlarının yakından izlenmesi ve hedging mekanizmalarının geliştirilmesinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Ayrıca, Türkiye'nin ihracat artışı ve turizm gelirleriyle döviz girdisini desteklemesi, bu tür risklere karşı en önemli savunma araçlarından biri olarak öne çıkıyor.
