Filipinler ve Vietnam, Güney Çin Denizi'nde Çin'in artan baskısına karşı diplomatik ilişkilerini stratejik ortaklık seviyesine yükseltti. Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., iki ülke arasında imzalanan anlaşma kapsamında, bölgede barış, istikrar ve seyrüsefer özgürlüğünün korunmasının 'pazarlık konusu olmadığını' vurguladı. Bu hamle, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki iddialarını ve askeri faaliyetlerini artırdığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı: Artan deniz ihtilafları
Filipinler ve Vietnam, Güney Çin Denizi'nde Çin'le uzun süredir devam eden egemenlik anlaşmazlıklarıyla karşı karşıya. Çin, bölgenin neredeyse tamamı üzerinde hak iddia ederken, Manila ve Hanoi uluslararası hukuka ve 2016 tarihli Lahey Daimi Tahkim Mahkemesi kararına atıfta bulunuyor. Son aylarda Çin sahil güvenlik gemileri, Filipinler'in Scarborough Shoal ve Second Thomas Shoal bölgelerinde balıkçı ve tedarik gemilerine müdahale etti. Vietnam da benzer şekilde, Çin'in Paracel ve Spratly Adaları'ndaki inşaat faaliyetlerinden rahatsızlık duyuyor. İki ülke, savunma işbirliğini derinleştirerek ve ortak deniz devriyelerini artırarak caydırıcılığı güçlendirmeyi hedefliyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Çin'e karşı birleşen cephe
Filipinler-Vietnam stratejik ortaklığı, Güneydoğu Asya'da Çin'in nüfuzuna karşı oluşan daha geniş bir koalisyonun parçası. ABD, Japonya ve Avustralya gibi ülkeler de bölgede deniz güvenliğini artırmak için Filipinler ve Vietnam'la işbirliği yapıyor. Bu gelişme, Çin'in 'Kuşak ve Yol' girişimi ve askeri üs inşasına tepki olarak değerlendiriliyor. Ayrıca, ASEAN içinde Çin'le ilişkiler konusunda fikir ayrılıkları bulunurken, Manila ve Hanoi'nin ortak tutumu bloğun birliğini test ediyor. Uzmanlar, bu ittifakın Tayvan ve Güney Çin Denizi'ndeki statükoyu korumaya yönelik olduğunu belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Asya-Pasifik'te deniz güvenliği konularını yakından takip etmekte ve bölgedeki gerginliklerin küresel ticaret yollarına etkisini önemsemektedir. Güney Çin Denizi, dünya deniz ticaretinin üçte birini barındırdığı için, buradaki istikrarsızlık Türkiye'nin ticari çıkarlarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin savunma sanayisinde artan ihracat potansiyeli göz önüne alındığında, Filipinler ve Vietnam gibi ülkelerle işbirliği fırsatları doğabilir. Ancak Türkiye, Çin'le gerginlik yaşamamak için dengeli bir politika izlemek durumundadır.
