İngiltere'nin kuzeyindeki Büyük Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy arasında 10 Ekim'de yaşanan sert tartışmanın ardından Ukrayna'ya olan desteğini yineledi. Burnham, yaptığı açıklamada Zelenskiy'ye "tam dayanışma" mesajı verdi. Tartışma, Washington'ın Rus dizel yakıtına yönelik yaptırımları hafifletme adımının ardından patlak verdi.
Gelişmenin arka planı
10 Ekim 2024'te ABD yönetimi, Rusya'dan ithal edilen dizel yakıtına uygulanan yaptırımlarda gevşetmeye gittiğini duyurdu. Bu hamle, Batı'nın Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya'ya uyguladığı yaptırımların bir parçası olarak dikkat çekti. Yaptırımların hafifletilmesi, Ukrayna yönetimi tarafından sert bir şekilde eleştirildi. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, konuyla ilgili yaptığı açıklamada ABD'nin tutumunu "hayal kırıklığı" olarak nitelendirdi ve Rusya'ya karşı baskının sürdürülmesi çağrısında bulundu. ABD Başkanı Trump ise Zelenskiy'ye yönelik olarak, "Ukrayna, ABD'nin sağladığı yardımların kıymetini bilmiyor" ifadelerini kullandı. İkili arasında karşılıklı suçlamalar gün boyu devam etti.
İngiltere'den ilk tepki, hükümet yetkililerinden ziyade muhalefet ve yerel yöneticilerden geldi. Büyük Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Ukrayna'nın yanındayız. Zelenskiy'e tam destek veriyoruz. Birleşik Krallık, Ukrayna'nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmaya devam edecek" dedi. Burnham'ın bu açıklaması, İngiltere'de Ukrayna'ya verilen desteğin siyasi yelpazenin geniş bir kesiminde karşılık bulduğunu gösteriyor.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer henüz konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmadı. Ancak hükümet kaynakları, İngiltere'nin Ukrayna'ya askeri ve mali yardımını sürdüreceğini belirtiyor. İngiltere, Ukrayna'ya en fazla askeri yardım sağlayan ülkeler arasında yer alıyor. Son olarak temmuz ayında İngiltere ve Ukrayna arasında 100 yıllık bir ortaklık anlaşması imzalanmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin Rus dizel yakıtına yönelik yaptırımları hafifletmesi, Batı ittifakı içinde Ukrayna konusunda görüş ayrılıkları olduğunu gözler önüne seriyor. Washington'un bu adımı, Avrupa başkentlerinde endişeyle karşılandı. Avrupa Birliği, Rusya'ya yönelik yaptırımların sürdürülmesi konusunda ısrarcı. Ancak ABD'nin tek taraflı hamlesi, yaptırımların etkinliğini azaltabilir. Uzmanlar, Rus dizel yakıtına uygulanan yaptırımların hafifletilmesinin Rusya'nın savaş ekonomisini güçlendirebileceği uyarısında bulunuyor.
Trump'ın Zelenskiy'ye yönelik eleştirileri, ABD'nin Ukrayna politikasında bir değişimin sinyali olarak yorumlanıyor. Başkan Trump, seçim kampanyası sırasında Ukrayna'ya verilen yardımları sorgulamış ve savaşı sona erdirme sözü vermişti. İkili arasındaki gerginlik, ABD'nin Ukrayna'ya yönelik desteğinin geleceği konusunda belirsizlik yaratıyor. Avrupa müttefikleri, ABD'nin tutumundaki bu değişikliği dikkatle izliyor.
Burnham'ın açıklaması, İngiltere'de Ukrayna konusunda iktidar ve muhalefet arasında bir fark olmadığını gösteriyor. Ancak Trump'ın tutumu, NATO içinde bir bölünme yaratabilir. İngiltere, Ukrayna'ya verdiği desteği sürdürerek Avrupa'da liderlik rolünü pekiştirmek istiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna krizi boyunca denge politikası izleyerek hem Ukrayna'ya hem de Rusya'ya yakın ilişkilerini sürdürdü. ABD'nin Rus dizel yakıtına yönelik yaptırımları hafifletmesi, Türkiye'nin enerji ithalatı açısından önemli olabilir. Türkiye, Rusya'dan dizel yakıtı ithal eden ülkeler arasında. Yaptırımların hafifletilmesi, Türkiye'nin enerji maliyetlerini düşürebilir. Ancak Batı ile Rusya arasındaki gerilimin azalması, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü zayıflatabilir. Ayrıca ABD'nin tek taraflı adımları, Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki konumunu etkileyebilir. Türkiye, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklemekle birlikte Rusya ile ekonomik ilişkilerini de korumaya çalışıyor. Bu denge, ABD'nin tutumundaki değişiklikle sarsılabilir. Türkiye'nin önümüzdeki dönemde hem Ukrayna hem de Rusya ile ilişkilerini yeniden ayarlaması gerekebilir.
