Filipinler Savunma Bakanı Gilberto Teodoro, ABD'nin Güney Kore ile ortak askeri tatbikatlarını küçültme kararının ardından Çin'in bölgede yeniden iddialı bir tutum sergileyebileceği uyarısında bulundu. Teodoro, Washington'ın Filipinler'e yönelik taahhütlerinin sürdüğüne dair "kesin güvenceler" verdiğini belirterek, Manila'nın ittifaka güvendiğini vurguladı. Açıklama, ABD'nin Asya-Pasifik'teki askeri duruşunu gözden geçirdiği bir dönemde geldi.
ABD-Güney Kore Tatbikatlarında Kesinti ve Bölgesel Yansımalar
ABD ve Güney Kore, yıllardır düzenlenen ortak askeri tatbikatlarda bu yıl ölçek küçültmeye gitti. Kesintinin nedeni tam olarak açıklanmasa da, ABD'nin kaynaklarını farklı bölgelere kaydırma çabası ve Kuzey Kore ile diplomatik açılım arayışları öne çıkan faktörler arasında. Bu durum, Güney Çin Denizi'nde Çin ile egemenlik anlaşmazlıkları yaşayan Filipinler gibi ülkelerde güvenlik endişelerini artırdı.
Filipinler, 2024 yılında Çin ile Güney Çin Denizi'nde bir dizi çatışma yaşadı. Manila, Çin kıyı güvenlik botlarının Filipin gemilerine su topu ve lazer kullanarak müdahale ettiğini bildirdi. Ayrıca, Filipinler'in ABD ile 1951 tarihli karşılıklı savunma anlaşması kapsamında yeni üsler açması Pekin'in tepkisini çekti.
Teodoro, "ABD'nin Güney Kore'deki tatbikatları küçültmesi, Çin'in Filipinler'e yönelik baskısını artırmasına yol açabilir" dedi. Ancak Washington'ın Manila'ya verdiği güvencelerin "çok net" olduğunu sözlerine ekledi. ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, Filipinler'e yönelik taahhütlerin "demir gibi sağlam" olduğunu yineledi.
Çin'in Artan İddiaları ve Diplomatik Denge
Çin, Güney Çin Denizi'nin büyük bölümünde hak iddia ediyor ve bölgedeki askeri varlığını son yıllarda artırdı. Pekin, Filipinler'in ABD ile işbirliğini "bölgesel istikrara zarar veren" bir adım olarak nitelendiriyor. Uzmanlar, ABD'nin tatbikatları küçültmesinin Çin'e cesaret verebileceğini, ancak Washington'ın Manila'ya verdiği güvencelerin dengeyi koruyabileceğini belirtiyor.
Güneydoğu Asya'da güvenlik mimarisi, ABD-Çin rekabeti ekseninde şekilleniyor. Filipinler, ASEAN üyesi olarak diplomatik kanalları da kullanmaya çalışıyor. Ancak Çin'in bölgedeki agresif tutumu, Manila'nın ABD'ye daha fazla yaslanmasına neden oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filipinler ile Çin arasındaki gerilim, Türkiye'nin Asya-Pasifik'e yönelik dış politikası açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Asya'ya açılım politikası kapsamında Çin ile ekonomik ilişkilerini geliştirirken, ABD ile de NATO müttefiki olarak güvenlik işbirliğini sürdürüyor. Bölgesel gerilimlerin tırmanması, Türkiye'nin denge politikasını zorlaştırabilir. Ayrıca, Güney Çin Denizi'ndeki istikrarsızlık, küresel ticaret yollarını ve enerji arz güvenliğini etkileyerek Türkiye ekonomisini dolaylı yoldan etkileyebilir. Türkiye, bu tür gelişmelerde diplomatik çözüm çağrısı yaparak tarafsız bir tutum sergilemeye özen göstermektedir.
