Nepal, geçtiğimiz haftalarda meydana gelen ani sel felaketinin ardından 13. gününde ulusal yas ilan etti. Hindu geleneğine göre ölümden sonraki on üçüncü günün anılması amacıyla düzenlenen yas, ülke genelinde bir gün süreyle geçerli olacak. Felakette hayatını kaybedenlerin sayısı yüzü aşarken, çok sayıda kişi hâlâ kayıp. Yetkililer, arama kurtarma çalışmalarının zorlu hava koşullarına rağmen devam ettiğini bildirdi.
Felaketin Arka Planı ve Kayıplar
Nepal'in kuzey ve doğu bölgelerinde etkili olan muson yağmurları, nehirlerin taşmasına ve ani sel baskınlarına yol açtı. Özellikle dağlık bölgelerde meydana gelen toprak kaymaları, köyleri izole etti ve birçok evi yıktı. Resmi rakamlara göre, sellerde en az 120 kişi yaşamını yitirdi, 200'den fazla kişi yaralandı ve on binlerce kişi evsiz kaldı. Altyapı büyük ölçüde tahrip oldu; yollar, köprüler ve tarım arazileri kullanılamaz hale geldi.
Hükümet, felaketin ilk günlerinden itibaren bölgeye askeri birlikler ve arama kurtarma ekipleri sevk etti. Ancak engebeli arazi ve devam eden yağışlar, çalışmaları güçleştiriyor. Uluslararası yardım kuruluşları da bölgeye insani yardım malzemesi gönderdi. Nepal Kızılhaç Derneği, geçici barınaklar ve temiz su sağlama çalışmalarını sürdürüyor.
Hükümet sözcüsü, "Kayıplarımız çok büyük. Ulusal yas, hayatını kaybeden vatandaşlarımıza saygımızın bir ifadesidir. Yaraları sarmak için tüm imkânlarımızı seferber ettik" dedi. Başbakan, felaket bölgesini ziyaret ederek incelemelerde bulundu ve uluslararası toplumdan daha fazla destek çağrısı yaptı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Nepal, iklim değişikliğinin etkilerini en şiddetli hisseden ülkelerden biri. Himalaya bölgesindeki buzul erimesi, muson düzenini bozarak ani sel ve toprak kayması riskini artırıyor. Uzmanlar, bu tür felaketlerin önümüzdeki yıllarda daha sık yaşanacağı uyarısında bulunuyor. Güney Asya'da benzer şekilde Hindistan, Bangladeş ve Pakistan da sel felaketleriyle mücadele ediyor. Bölgesel iş birliği mekanizmaları, erken uyarı sistemleri ve altyapı yatırımları kritik önem taşıyor.
Uluslararası toplum, Nepal'e taziye mesajları gönderdi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, dayanışma vurgusu yaparak acil yardım çağrısında bulundu. Çin, Hindistan ve ABD başta olmak üzere birçok ülke arama kurtarma ekipleri ve maddi yardım teklif etti. Ancak yardımların koordinasyonu ve ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması, bozuk altyapı nedeniyle zorluklarla karşılaşıyor.
Nepal ekonomisi, tarım ve turizme dayalı. Seller, ekili alanları sular altında bırakarak gıda güvenliğini tehdit ediyor. Turistik bölgelerdeki hasar da ülke ekonomisine darbe vuracak. Hükümet, yeniden inşa sürecinin milyarlarca doları bulacağını tahmin ediyor. Uluslararası finans kuruluşları, Nepal'e düşük faizli kredi ve hibe desteği sağlamaya hazırlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Nepal ile doğrudan sınırdaş olmasa da, Güney Asya'daki istikrar ve insani krizler Türk dış politikası açısından önem taşıyor. Türkiye, son yıllarda Nepal'e kalkınma yardımları ve insani destek sağlıyor; TİKA aracılığıyla çeşitli projeler yürütüyor. Bu felaket, Türkiye'nin bölgedeki yumuşak gücünü pekiştirmek için bir fırsat olabilir. Ayrıca, iklim değişikliğinin yol açtığı doğal afetler, Türkiye'nin de benzer risklerle karşı karşıya olduğunu hatırlatıyor; sel ve heyelan yönetimi konusunda iş birliği ve deneyim paylaşımı gündeme gelebilir.
