Filipinler hükümeti, 2025 mali yılı için bütçesini yüzde 6 oranında artırarak 7,2 trilyon pesoya (yaklaşık 117 milyar dolar) çıkarmayı planladığını açıkladı. Bütçe ve Yönetim Departmanı tarafından yapılan açıklamaya göre, artışın temel olarak altyapı yatırımları, eğitim ve sağlık hizmetlerine yönlendirilmesi hedefleniyor. Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr.'ın ekonomi ekibi tarafından hazırlanan taslak bütçe, önümüzdeki haftalarda Kongre'ye sunulacak ve onaylanması halinde ülkenin bugüne kadarki en büyük bütçesi olacak. Ekonomistler, bu artışın Güneydoğu Asya'nın hızla büyüyen ekonomilerinden biri olan Filipinler'de kamu harcamalarının canlı kalmasını sağlayacağını belirtiyor.
Bütçe Artışının Arkasındaki Nedenler ve Öncelikler
Bütçe artışının en önemli kalemlerinden biri, altyapı projeleri için ayrılan kaynaklar. Filipinler hükümeti, "Yap, Yap, Yap" olarak bilinen iddialı altyapı programı kapsamında yollar, köprüler, havalimanları ve demiryolu projelerine milyarlarca dolar harcamayı planlıyor. Bu yatırımların, ülkenin lojistik altyapısını güçlendirerek ekonomik büyümeyi hızlandırması bekleniyor. Özellikle Luzon ve Visayas bölgelerindeki ulaşım ağlarının modernizasyonu hedefleniyor. Bunun yanı sıra, eğitim bütçesinde yapılacak artışla okul altyapısının iyileştirilmesi, öğretmen maaşlarının yükseltilmesi ve yükseköğretim kurumlarının desteklenmesi planlanıyor. Sağlık sektöründe ise kamu hastanelerinin kapasitesinin artırılması, aşı programlarının genişletilmesi ve sağlık çalışanlarına yönelik teşvikler öncelikli alanlar arasında yer alıyor.
Ekonomik büyümenin pandemi sonrası toparlanmayla birlikte güçlü seyretmesi, bütçe artışına olanak tanıyan temel etkenlerden biri. Filipinler ekonomisi, 2024 yılının ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 5,7 büyüyerek beklentilerin üzerinde bir performans sergiledi. Bu ivmenin, tüketim ve yatırımlardaki artışla birlikte devam etmesi öngörülüyor. Bununla birlikte, yüksek kamu borcu ve enflasyonist baskılar bütçe üzerinde risk oluşturmaya devam ediyor. Filipinler Merkez Bankası'nın sıkı para politikasını sürdürmesi, faiz oranlarının yüksek seyretmesine neden olurken, bütçe açığının GSYH'ye oranının yüzde 6 seviyesinde kalması bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Güneydoğu Asya'da Ekonomik Rekabet
Filipinler'in bütçe artışı, yalnızca iç dinamikler açısından değil, aynı zamanda Güneydoğu Asya bölgesindeki ekonomik rekabet bağlamında da önem taşıyor. Ülke, Çin'in artan etkisine karşı ABD ve Japonya gibi müttefikleriyle ilişkilerini güçlendirirken, altyapı yatırımlarıyla daha fazla yabancı yatırım çekmeyi hedefliyor. Filipinler, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'ne alternatif olarak sunulan ABD liderliğindeki "Bina Daha İyi Dünya" girişimi kapsamında da fonlardan yararlanmayı umuyor. Öte yandan, ülkenin savunma harcamaları da bütçede artış gösterirken, bu durum Güney Çin Denizi'ndeki toprak anlaşmazlıkları nedeniyle bölgesel gerginliklerin arttığı bir döneme denk geliyor. Ekonomistler, bütçe artışının kamu borcunu yönetilebilir düzeyde tutma hedefiyle uyumlu olduğunu ancak dış şoklara karşı kırılganlığı azaltmak için yapısal reformların da gerekli olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filipinler'in bütçe artışı, Türkiye için doğrudan bir ekonomik veya siyasi sonuç doğurmasa da, bölgesel dengeler açısından dikkate değer bir gelişmedir. Filipinler, Güneydoğu Asya'da Türkiye'nin artan diplomatik ve ticari ilişkiler kurduğu ülkelerden biridir. Türkiye, Filipinler'le savunma sanayii işbirliği ve ticaret hacmini artırma çabasındadır. Filipinler'in bütçe artışıyla altyapı yatırımlarına ağırlık vermesi, Türk müteahhitlik firmaları ve savunma şirketleri için potansiyel fırsatlar doğurabilir. Küresel ölçekte ise, bu tür bütçe genişlemeleri gelişmekte olan ekonomilerde kamu harcamalarının büyüme üzerindeki etkisinin bir örneğini oluşturmaktadır. Türkiye, benzer şekilde yüksek enflasyon ve borç dinamikleriyle mücadele ederken, Filipinler'in deneyimi mali disiplin ve büyüme arasındaki denge açısından dersler içerebilir.
