Fas'ta Kral 6. Muhammed, Cuma günü ülkenin ilk kadın başbakanı Fatıma Zühre El Mansuri liderliğindeki yeni kabineyi kabul etti. Dört partili koalisyon hükümeti, 8 Eylül'de yapılan genel seçimlerin ardından kuruldu. Devlet haber ajansı Maghreb Arabe Presse (MAP)'e göre, Kral Muhammed VI, yeni hükümet üyelerini kabul ederek resmen göreve başlamalarını sağladı. El Mansuri, 2015'ten bu yana Planlama, Şehircilik, Konut ve Şehir Politikası Bakanı olarak görev yapıyordu ve şimdi hükümetin başına geçerek Fas siyasetinde bir ilke imza attı.
Seçimlerden Hükümete: Siyasi Arka Plan
Fas'ta 8 Eylül 2021'de yapılan genel seçimlerde, İslamcı Adalet ve Kalkınma Partisi (PJD) büyük bir yenilgi aldı. Seçim sonuçlarına göre, Ulusal Bağımsızlar Birliği (RNI) 102 sandalye kazanarak birinci parti oldu. Özgünlük ve Modernite Partisi (PAM) 86, İstiklal Partisi (Istiqlal) 81 ve Sosyalist Halk Güçleri Birliği (USFP) 34 sandalye elde etti. PJD ise 13 sandalyeye gerileyerek büyük bir düşüş yaşadı. Kral 6. Muhammed, seçimlerin ardından hükümeti kurma görevini RNI lideri Aziz Akhannouch'a verdi. Ancak Akhannouch, koalisyon görüşmelerinin ardından başbakanlık görevini El Mansuri'ye devretti. Bu değişiklik, Fas siyasetinde beklenmedik bir gelişme olarak yorumlandı.
Yeni hükümet, RNI, PAM, Istiqlal ve USFP'den oluşan dört partili bir koalisyon tarafından destekleniyor. Kabinede 24 bakan ve 5 devlet bakanı yer alıyor. El Mansuri, 1958 doğumlu ve ekonomi alanında doktora sahibi. Daha önce Dünya Bankası'nda görev yaptı ve 2013-2015 yılları arasında Turizm Bakanlığı yaptı. 2015'ten itibaren Planlama Bakanı olarak görev aldı. Ilımlı İslamcı bir parti olan Adalet ve Kalkınma Partisi'ne (PJD) üye değil; RNI üyesi. Ancak kadın hakları ve sosyal reformlar konusundaki duruşuyla tanınıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Fas, Kuzey Afrika'nın önemli bir ülkesi ve Arap dünyasında kadın liderliği açısından dikkat çekici bir adım attı. El Mansuri'nin başbakanlığı, bölgede kadınların siyasi temsilinin artması yönünde bir örnek teşkil ediyor. Tunus'ta 2021'de Nejla Buden Romdan başbakan olarak atanmıştı, ancak Fas'ta seçimle göreve gelen ilk kadın başbakan olması bakımından farklılık gösteriyor. Fas, 2011 Anayasası ile kadın-erkek eşitliğini güvence altına almış ve hükümette kadın temsiliyetini artırmayı hedeflemişti. Yeni kabinede 6 kadın bakan bulunuyor; bu sayı önceki hükümete göre bir artışı işaret ediyor.
Fas'ın ekonomik zorluklarla mücadele ettiği bir dönemde yeni hükümet göreve başladı. Ülke, pandeminin etkileri, kuraklık ve işsizlikle baş etmeye çalışıyor. El Mansuri'nin ekonomi yönetimindeki deneyimi, hükümetin öncelikli hedefleri arasında yer alan ekonomik canlanma ve istihdam yaratma konusunda önemli bir rol oynayabilir. Ayrıca Fas, Batı Sahra meselesi ve Cezayir ile yaşanan gerilim gibi bölgesel sorunlarla da uğraşıyor. Yeni hükümetin dış politikada izleyeceği çizgi merak ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fas'ta ilk kez bir kadın başbakanın göreve gelmesi, Türkiye'nin bölgesel ortaklarından birinde siyasi istikrar ve reform sürecinin devam ettiğini gösteriyor. Türkiye ile Fas arasında serbest ticaret anlaşması bulunuyor ve iki ülke arasındaki ekonomik ilişkiler son yıllarda artış gösterdi. Yeni hükümetin ekonomi politikaları, Türk yatırımcılar ve ticaret ortakları için fırsatlar yaratabilir. Ayrıca Fas'ın Afrika Birliği ve Akdeniz siyasetindeki konumu, Türkiye'nin bölgesel diplomasisi açısından önem taşıyor. Kadın liderliğinin güçlenmesi, Türkiye'nin de desteklediği toplumsal cinsiyet eşitliği hedefleriyle uyumlu bir gelişme olarak görülebilir. Ancak Fas'ın Batı Sahra politikası ve Cezayir ile ilişkileri, Türkiye'nin bölgedeki dengeleri gözetmesini gerektiriyor.
