İsrail'in eski üst düzey siyasi ve güvenlik yetkililerinden oluşan bir grup, Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik artan Yahudi yerleşimci şiddetine karşı hükümete yasal işlem tehdidinde bulundu. Sızdırılan bir mektupta, Başbakan Binyamin Netanyahu ve ordu komutanlarına hitaben yazılan çağrıda, "Yahudi terörizmi" olarak nitelendirilen eylemlere karşı acil önlem alınması talep ediliyor. İmzacılar arasında eski başbakanlar, savunma bakanları, genelkurmay başkanları, Mossad ve Şin Bet direktörleri ile akademisyen ve sanatçılar yer alıyor. Grup, hükümetin bu şiddeti durdurmaması halinde uluslararası mahkemelere başvuracaklarını bildirdi.
Mektubun ayrıntıları ve imzacılar
İsrail basınına sızdırılan mektupta, imzacılar hükümeti “Yahudi terörizmini” görmezden gelmekle ve hatta bazı durumlarda desteklemekle suçluyor. Mektupta, “Filistinlilere yönelik yerleşimci şiddeti, sistematik bir baskı aracı haline gelmiştir. Hükümet bu şiddete karşı etkili adımlar atmazsa, uluslararası hukuk çerçevesinde yasal yollara başvuracağız” ifadeleri yer alıyor. İmzacılar arasında eski Başbakan Ehud Olmert, eski Savunma Bakanı Moshe Ya'alon, eski Genelkurmay Başkanı Dan Halutz ve eski Mossad Başkanı Tamir Pardo gibi isimler bulunuyor. Grup, özellikle son aylarda Batı Şeria'da Filistin köylerine yönelik saldırıların arttığına dikkat çekiyor. İsrail insan hakları örgütlerine göre, 2023 yılı başından bu yana 1.000'den fazla Filistinli yerleşimci şiddeti nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kaldı.
Mektupta ayrıca, güvenlik güçlerinin Filistinlilere yönelik saldırılara müdahale etmemesi ve bazı durumlarda yerleşimcilerle işbirliği yapması eleştiriliyor. İmzacılar, bu durumun İsrail'in uluslararası itibarını zedelediğini ve ülkeyi “hukukun üstünlüğünden uzaklaştırdığını” savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, İsrail'in uluslararası alanda giderek artan bir şekilde eleştirildiği bir dönemde yaşanıyor. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, yerleşimci şiddetini defalarca kınamış ve İsrail'i uluslararası hukuka uymaya çağırmıştı. ABD yönetimi ise konuya daha temkinli yaklaşmakla birlikte, son dönemde bazı aşırılıkçı yerleşimcilere yönelik yaptırım uygulamaya başladı. İsrail'deki bu iç muhalefet, hükümetin meşruiyetini sorgulatan bir boyut kazanmış durumda. Özellikle aşırı sağcı koalisyon ortaklarının etkisi altındaki Netanyahu hükümeti, yerleşimci gruplarına karşı sert önlem almaktan kaçınıyor. Bu durum, İsrail'de laik ve demokratik kesim ile dini-milliyetçi kesim arasındaki uçurumu derinleştiriyor. Eski güvenlik bürokratlarının bu açık çıkışı, İsrail devletinin temel değerlerine sahip çıkma çabası olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği geleneksel destek nedeniyle Batı Şeria'daki gelişmeleri yakından izlemektedir. İsrail'deki bu iç muhalefet, Ankara'nın İsrail hükümetine yönelik eleştirilerini diplomatik açıdan destekleyebilecek bir argüman sunmaktadır. Türkiye, özellikle BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi platformlarda İsrail'in yerleşim politikalarını kınamakta ve Filistinlilere yönelik şiddeti uluslararası gündeme taşımaktadır. İsrailli eski yetkililerin bu çıkışı, Türk dış politikasının bu konudaki duruşunu güçlendirebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Filistinli gruplarla ilişkileri ve bölgedeki insani yardım faaliyetleri göz önüne alındığında, bu tür gelişmeler Türkiye'nin bölgesel aktör olarak pozisyonunu pekiştirmektedir.
