Eski İsrail Genelkurmay Başkanı ve muhalefet lideri Gadi Eisenkot, Gazze'de Hamas'ın askeri ve idari kapasitesini dağıtmayı başaramayan herhangi bir anlaşmanın İsrail hükümeti için 'tam bir başarısızlık' anlamına geleceğini söyledi. Eisenkot'un bu açıklaması, ABD Başkanı Joe Biden'ın ateşkes çabalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunmasının ertesi günü geldi. İsrail kamu yayın kuruluşu Kan'a konuşan Eisenkot, mevcut hükümetin Hamas'ı ortadan kaldırma hedefini gerçekleştiremediğini ve bunun sonucunda ortaya çıkacak anlaşmanın ulusal güvenliği tehlikeye atacağını belirtti.
Gelişmenin arka planı
Eisenkot, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin eski genelkurmay başkanı olarak, Gazze'deki askeri operasyonların yürütülmesinde önemli bir role sahipti. Şu anda Ulusal Birlik Partisi'nin lideri olarak muhalefette yer alan Eisenkot, sık sık Başbakan Binyamin Netanyahu'nun savaş yönetimini eleştiriyor. Eisenkot'un son açıklamaları, Hamas'ın hâlâ Gazze'nin bazı bölgelerinde kontrol sağlayabildiği ve askeri kanadının tamamen etkisiz hale getirilemediği yönündeki endişeleri yansıtıyor.
ABD Başkanı Joe Biden, Cuma günü yaptığı açıklamada, Gazze'de ateşkes ve rehinelerin serbest bırakılması için kapsamlı bir anlaşma önerisini kamuoyuna sundu. Biden'ın önerisi, üç aşamalı bir planı içeriyor: ilk aşamada ateşkes ve rehinelerin takasını, ikinci aşamada kalıcı bir ateşkesin sağlanmasını ve üçüncü aşamada Gazze'nin yeniden inşasını öngörüyor. Ancak Eisenkot, bu tür bir planın Hamas'ın askeri kapasitesinin tamamen dağıtılması şartına bağlanması gerektiğini savunuyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Eisenkot'un bu çıkışı, Gazze'deki savaşın seyrine ilişkin uluslararası baskının arttığı bir dönemde geldi. Birleşmiş Milletler ve insan hakları örgütleri, Gazze'deki sivil kayıpların boyutuna dikkat çekerek acil ateşkes çağrısında bulunuyor. Öte yandan, İsrail içinde de hükümetin savaş stratejisine yönelik eleştiriler yükseliyor; özellikle rehinelerin kurtarılması konusunda başarısızlık yaşandığına dair kamuoyunda güçlü bir algı bulunuyor.
Bölgesel aktörler, özellikle Mısır ve Katar, İsrail ile Hamas arasında ateşkes müzakerelerinde arabuluculuk yapıyor. Ancak Eisenkot'un açıklaması, İsrail'in müzakere pozisyonunun içeride ne kadar tartışmalı olduğunu gösteriyor. Ayrıca, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın yakın zamanda İsrail'e yönelik sert eleştirileri, Gazze savaşının Amerikan siyasetinde de bir tartışma konusu haline geldiğini ortaya koyuyor. Trump, İsrail'in savaşı sürdürmesinin küresel barışı tehdit ettiğini söylerken, Biden yönetimi ise İsrail'in meşru müdafaa hakkını destekliyor ancak sivillerin korunması konusunda daha fazla çaba sarf edilmesini talep ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze'deki savaşın başından bu yana kalıcı bir ateşkes ve iki devletli çözüm çağrısında bulunuyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırılarını sık sık eleştirmiş ve uluslararası toplumun İsrail'e yaptırım uygulaması gerektiğini savunmuştur. Eisenkot'un Hamas'ın ortadan kaldırılması koşulu, Türkiye'nin desteklediği müzakere çizgisiyle çelişiyor. Bu durum, Türkiye'nin arabuluculuk çabalarının önünde engel oluşturabilir. Ancak Türkiye'nin Filistin davasına verdiği destek, bölgedeki etkisini artırmaya devam ediyor. Ankara için önemli olan, Gazze'deki insani krizin hafifletilmesi ve Filistin devletinin kurulmasına yönelik kalıcı bir siyasi sürecin başlamasıdır. Dolayısıyla Eisenkot'un bu çıkışı, Türkiye'nin barış girişimlerinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
