Eski bir ABD'li diplomat, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, Türkiye'yi İsrail'in en son düşmanı olarak göstermesinde ‘siyasi değer’ gördüğünü belirtti. Bu açıklama, Netanyahu hükümetinin son dönemde Türkiye'ye yönelik sert söylemleri ve diplomatik adımları bağlamında yapıldı. Eski diplomatın yorumları, iki ülke arasındaki gerilimin arka planında yatan dinamikleri analiz ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, son aylarda Türkiye'yi Filistin topraklarındaki politikalarına karşı çıkan ülkeler arasında anarak, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı sert bir dille eleştirmişti. Netanyahu'nun bu tutumu, Türkiye ile İsrail arasında 2022'de başlayan normalleşme sürecinin ardından yaşanan gerilimin tırmanmasının bir parçası olarak yorumlanıyor. Eski ABD'li diplomat, bu söylemlerin Netanyahu'nun iç siyasetteki konumunu güçlendirmek için bilinçli bir strateji olduğunu öne sürüyor.
Diplomat, Netanyahu'nun Türkiye'yi düşman ilan etmesinin, İsrail kamuoyunda milliyetçi duyguları kabartarak koalisyon hükümetini bir arada tutmaya yardımcı olduğunu savundu. Aynı zamanda, bu durumun uluslararası alanda İsrail'in ‘yalnızlaştığı’ yönündeki eleştirilere karşı dikkatleri başka yöne çekme işlevi gördüğünü ifade etti. Eski diplomat, Netanyahu hükümetinin özellikle yargı reformu protestoları ve Gazze'deki askeri operasyonların ardından artan iç baskı altında olduğunu, bu nedenle dış politikada düşman yaratmanın kolay bir kaçış yolu olarak kullanıldığını kaydetti.
Türkiye ve İsrail arasındaki ilişkiler, 1949'dan bu yana inişli çıkışlı bir seyir izledi. 2010'daki Mavi Marmara baskınıyla dibe vuran ilişkiler, 2016'da normalleşme anlaşmasıyla yeniden canlanmış, ancak 2018'de ABD'nin Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıması sonrasında Türkiye'nin İsrail büyükelçisini geri çekmesiyle tekrar gerilmişti. 2022'de karşılıklı atanan büyükelçilerle yeni bir normalleşme süreci başlamıştı. Ancak 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e saldırısı ve ardından Gazze'ye yönelik büyük çaplı askeri operasyon, ilişkileri yine kopma noktasına getirdi. Türkiye, İsrail'in Gazze'deki saldırılarını soykırım olarak nitelendirerek sert tepki gösterdi ve ticaret kısıtlamaları dahil bir dizi önlem aldı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Netanyahu'nun Türkiye'yi hedef alması, Orta Doğu'daki dengeleri de etkiliyor. Türkiye, Filistin davasına verdiği destek ve Hamas liderleriyle olan ilişkileri nedeniyle İsrail'in eleştirilerine maruz kalıyor. İsrail, Türkiye'nin Hamas'a lojistik destek sağladığını iddia ederken, Ankara bu suçlamaları reddediyor. Bu gerilim, bölgede Türkiye-İran yakınlaşmasına ve İsrail ile bazı Arap ülkeleri arasındaki normalleşme sürecini etkileyebilecek yeni ittifak arayışlarına yol açabilir.
Eski ABD'li diplomatın analizi, ABD'nin Orta Doğu politikası açısından da kritik bir zamana denk geliyor. ABD yönetimi, hem Türkiye hem de İsrail ile stratejik ortaklıklarını sürdürmeye çalışırken, iki ülke arasındaki gerilim müttefikleri zor durumda bırakıyor. Washington, özellikle İran'a karşı ortak bir cephe oluşturma çabalarını sekteye uğratabilecek bu tür bir ayrışmanın, bölgedeki istikrarı olumsuz etkileyebileceğinden endişe ediyor. Ayrıca, bu durumun NATO içinde de yansımaları olabilir; Türkiye ve Yunanistan arasındaki sorunların yanı sıra, İsrail ile Arap ülkelerinin normalleşmesi sürecinde Türkiye'nin dışlanması, bölgesel güç dengelerinde kaymalara neden olabilir.
Uzmanlar, Netanyahu'nun bu söyleminin aslında İsrail'in uzun vadeli çıkarlarıyla örtüşmediği görüşünde. Türkiye, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları, askeri kapasitesi ve jeopolitik konumu itibarıyla İsrail için önemli bir bölgesel güç olmaya devam ediyor. Bu nedenle, iki ülke arasındaki düşmanlığın kalıcı olması yerine, tarafların diplomatik kanalları açık tutması ve diyaloğu sürdürmesi gerektiği dile getiriliyor. Ancak mevcut siyasi atmosferde, Netanyahu'nun kendi siyasi geleceğini güçlendirmek için bu tür bir kutuplaşmayı sürdürmesinin daha olası olduğu belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türk dış politikasında önemli bir sınamayı temsil ediyor. Türkiye, İsrail ile yaşanan gerilime rağmen bölgesel konumunu güçlendirmeye ve Filistin meselesindeki tutarlı duruşunu sürdürmeye çalışıyor. Netanyahu'nun bu tutumu, Türkiye'nin İslam dünyasındaki liderlik rolünü pekiştirebileceği gibi, Batı ile ilişkilerini de olumsuz etkileyebilir. Ankara'nın öncelikli olarak diplomasiye ağırlık vermesi, hem ekonomik çıkarlarını korumak hem de bölgesel istikrarı sağlamak açısından önem taşıyor. Türkiye, İsrail'in provokasyonlarına karşı tepkisini ölçülü tutarak, uluslararası toplumun desteğini almaya çalışmalı ve bu krizin kendi dış politika hedeflerine zarar vermesini engellemelidir.
