Eski bir ABD yetkilisi, İsrail'in Gazze'de ateşkes ve esir takası anlaşması için öne sürdüğü taleplerin, anlaşmayı en az altı ay daha imkansız hale getirdiğini belirtti. Middle East Eye'a konuşan yetkili, İsrail'in özellikle Philadelphi Koridoru'nda kontrolü sürdürme ve yerinden edilmiş Filistinlilerin dönüşünü kısıtlama gibi şartlarının müzakereleri çıkmaza soktuğunu vurguladı. Bu açıklama, aylardır süren dolaylı görüşmelere rağmen kalıcı bir ateşkesin sağlanamamasının ardından geldi.
Müzakerelerdeki Tıkanıklığın Arka Planı
Gazze'deki savaşın başlangıcından bu yana Katar, Mısır ve ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde taraflar arasında güven eksikliği derinleşti. İsrail, Hamas'ın silahsızlandırılması ve Gazze'nin güney sınırındaki Philadelphi Koridoru ile kuzeydeki Netzarim Koridoru'nda askeri varlığını sürdürme konusunda ısrarcı. Hamas ise İsrail'in tamamen çekilmesini ve yerinden edilenlerin evlerine dönüşünün garanti altına alınmasını talep ediyor. Eski yetkili, İsrail'in bu taleplerinin anlaşma zeminini ortadan kaldırdığını, çünkü Hamas'ın bu koşulları kabul etmesinin siyasi olarak imkansız olduğunu ifade etti.
ABD yönetimi, son aylarda ateşkes için yoğun çaba sarf etse de, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun koalisyon ortaklarının baskısı nedeniyle esnek davranmadığı belirtiliyor. Eski yetkilinin değerlendirmesine göre, mevcut İsrail hükümeti savaşı sona erdirmek yerine belirsiz bir süre daha devam ettirme stratejisi izliyor. Bu durum, ABD'nin bölgedeki arabuluculuk rolüne de gölge düşürüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Gazze'de ateşkes sağlanamaması, Orta Doğu'da gerilimin tırmanmasına yol açıyor. Lübnan Hizbullahı ile İsrail arasındaki çatışmalar, Kızıldeniz'de Husi saldırıları ve İran'ın olası müdahalesi riski, bölgesel bir savaşın kapıda olduğu endişesini artırıyor. Ayrıca insani kriz her geçen gün derinleşiyor; Birleşmiş Milletler, Gazze'nin kuzeyinde kıtlık riskinin arttığı uyarısında bulunuyor. Uluslararası toplum, özellikle Avrupa Birliği ve Arap ülkeleri, ateşkes çağrılarını yinelese de somut bir sonuç alınamıyor. ABD'nin tutumu ise seçim yılında iç siyasi baskılar nedeniyle çelişkili bir görüntü sergiliyor.
Uzmanlar, İsrail'in taleplerinin değişmemesi durumunda önümüzdeki aylarda da anlaşma ihtimalinin düşük olduğunu, bunun da Gazze'deki yıkımı ve bölgesel istikrarsızlığı daha da artıracağını belirtiyor. Eski yetkilinin "altı ay daha imkansız" ifadesi, diplomasi çabalarının yakın vadede sonuç vermeyeceğine işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Gazze'de ateşkesin sağlanması ve insani yardımların ulaştırılması için en aktif diplomatik çaba gösteren ülkeler arasında. İsrail'in katı talepleri nedeniyle anlaşmanın altı ay daha imkansız hale gelmesi, Türkiye'nin bölgesel barış ve istikrar hedeflerini olumsuz etkiliyor. Ayrıca Türkiye, Filistin davasına verdiği desteği somut adımlarla sürdürürken, İsrail ile ilişkilerde normalleşme süreci de askıya alınmış durumda. Uzun süreli bir çatışma, Doğu Akdeniz'de enerji ve güvenlik dengelerini sarsabilir, mülteci hareketlerini tetikleyebilir. Türkiye'nin arabuluculuk girişimleri ise ABD ve Batı'nın etkisizliği karşısında alternatif bir diplomasi kanalı olarak öne çıkıyor.
