Eski ABD NATO Büyükelçisi Ivo Daalder, Amerika Birleşik Devletleri ile Avrupa arasındaki ilişkilerde 'büyük bir çatlak' olduğunu belirterek, özellikle Trump yönetiminin izlediği politikaların bu güven bunalımını derinleştirdiğini ifade etti. Harvard Belfer Merkezi Kıdemli Araştırmacısı olan Daalder, Bloomberg'in 'Balance of Power' programında yaptığı açıklamada, Avrupalıların ABD'ye olan güveninin ciddi şekilde sarsıldığını ve bu durumun NATO'nun geleceği açısından endişe verici olduğunu vurguladı. Daalder'in bu çarpıcı değerlendirmesi, Başkan Donald Trump ile NATO Genel Sekreteri Mark Rutte arasında yapılması planlanan kritik görüşme öncesinde geldi.
Güven Krizi ve Daalder'in Uyarıları
Ivo Daalder, 2009-2013 yılları arasında NATO nezdinde ABD Büyükelçiliği görevini yürütmüş deneyimli bir diplomat. Trump yönetiminin, ittifaka yönelik geleneksel taahhütlerden uzaklaşmasının Avrupa başkentlerinde derin bir rahatsızlık yarattığını belirten Daalder, 'Avrupalılar artık ABD'nin liderliğine eskisi gibi güvenmiyor. Bu, ittifakın temel dinamiğini sarsıyor' dedi. Daalder, Avrupalıların yalnızca yüzde 11'inin ABD'nin liderliğine güvendiğini gösteren anket verilerine atıfta bulunarak, bu rakamın tarihi bir dip seviye olduğunu kaydetti. Eski büyükelçi, Trump'ın Avrupa'yı hedef alan ticaret tarifeleri, iklim değişikliği konusundaki çekinceleri ve NATO'nun askeri harcamaları konusunda sergilediği 'şantaj' benzeri tutumun bu güvensizliği derinleştirdiğini ifade etti.
Trump-Rutte Görüşmesi Öncesinde Kritik Atmosfer
Daalder'in bu yorumları, Trump ile Rutte arasında yapılması planlanan görüşmenin hemen öncesinde geldi. Toplantıda, NATO müttefiklerinin savunma harcamalarını GSYH'nin yüzde 2'sine çıkarma taahhüdü, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının geleceği ve Ukrayna'ya yönelik desteğin sürdürülmesi gibi başlıkların ele alınması bekleniyor. Daalder, Trump'ın bu konuları tek taraflı ve tehditkar bir dille gündeme getirmesinin, ittifak içinde daha önce görülmemiş bir krize yol açabileceği uyarısında bulundu. Özellikle ABD'nin Ukrayna'ya askeri yardımı kesme tehditlerinin, Avrupa'da alarm zillerini çaldırdığını belirten Daalder, 'Bu sadece bir güven krizi değil, aynı zamanda stratejik bir uyumsuzluk sorunu' dedi.
Daalder ayrıca, Avrupalı müttefiklerin ABD'nin değişken politikalarına karşı kendi savunma kabiliyetlerini artırma çabalarına hız verdiklerini, ancak bunun NATO'nun transatlantik bağını tamamen ikame edemeyeceğini dile getirdi. 'Avrupa kendi başının çaresine bakmak zorunda kalabilir, ancak bu hiçbir zaman ABD'nin sağladığı caydırıcılık ve istihbarat paylaşımının yerini tutamaz' diyen Daalder, ittifakın mevcut haliyle sürdürülmesinin önemine vurgu yaptı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Avrupa arasında yaşanan bu güven bunalımı, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, uzun yıllardır hem ABD hem de Avrupa ile karmaşık bir ilişki yürütüyor. Transatlantik bağların zayıflaması, Ankara'nın ittifak içinde daha bağımsız hareket etmesine veya alternatif güvenlik yapılanmalarına yönelmesine yol açabilir. Ancak, Türkiye aynı zamanda NATO'nun güney kanadında kilit bir ortak olarak ABD'nin desteğine ihtiyaç duyuyor. Bu kriz, Türkiye'nin hem ABD hem de Avrupa ile ilişkilerini yeniden dengelediği bir döneme işaret ediyor. Ukrayna savaşı ve Doğu Akdeniz'deki enerji güvenliği gibi konularda Türkiye, transatlantik ittifakın istikrarından doğrudan etkilenecek.
