Ermenistan, Karadeniz ile Hazar Denizi arasında yer alan, İran, Rusya ve Türkiye ile çevrili küçük ve denize kıyısı olmayan bir ülke olmasına rağmen, son birkaç aydır uluslararası toplumun dikkatle takip ettiği bir gelişmeye sahne oluyor. Bu gelişme, 35 yıl önceki bağımsızlığından bu yana ülkenin en önemli seçimi olarak nitelendirilen parlamento seçimleri. Başbakan Nikol Paşinyan liderliğindeki hükümet, ülkeyi siyasi ve ekonomik bir dönüşüm sürecine sokarken, seçim sonuçlarının sadece iç politika üzerinde değil, aynı zamanda Güney Kafkasya'daki jeopolitik dengeler üzerinde de belirleyici olması bekleniyor.
Seçimin Arka Planı ve Önemi
Ermenistan, 2018'deki kadife devrimle iktidara gelen Başbakan Nikol Paşinyan liderliğinde, demokratik standartları yükseltme ve yolsuzlukla mücadele sözleriyle önemli bir siyasi değişim yaşadı. Ancak 2020 Dağlık Karabağ savaşında Azerbaycan karşısında alınan yenilgi, Paşinyan'ın popülaritesini ciddi şekilde zedeledi. Savaşın ardından imzalanan ateşkes anlaşması, bölgede Rusya'nın arabuluculuğunda yeni bir güç dengesi yarattı. Bu süreçte Paşinyan, ülkeyi Avrupa Birliği ve NATO ile daha yakın ilişkilere yönlendirirken, geleneksel müttefiki Rusya ile arasında soğuk rüzgarlar esmeye başladı.
Yaklaşan seçimler, Paşinyan'ın savaş sonrası dönemdeki performansının bir referandumu olarak görülüyor. Seçimlerin şeffaf ve adil bir şekilde gerçekleşmesi, Ermenistan'ın demokratikleşme yolunda ilerlemesi açısından kritik öneme sahip. Ayrıca, seçim sonuçları ülkenin dış politikasının yönünü belirleyecek: Batı yanlısı reformlara devam mı edilecek, yoksa Rusya ile daha yakın bağlar mı yeniden kurulacak? Bu karar, sadece Ermenistan'ın değil, tüm bölgenin geleceğini etkileyecek.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ermenistan seçimleri, bölgesel güçler olan Rusya, Türkiye ve İran'ın yanı sıra ABD, AB ve uluslararası kuruluşlar tarafından da yakından izleniyor. Rusya, geleneksel olarak Ermenistan'ın en önemli müttefiki olmasına rağmen, son yıllarda iki ülke arasında zaman zaman gerilimler yaşandı. Rusya, Dağlık Karabağ savaşında arabulucu rolü üstlenirken, Ermenistan'ın Rusya liderliğindeki Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ) ve Avrasya Ekonomik Birliği'ndeki üyeliği kritik önemde. Eğer seçimleri Paşinyan kazanırsa, Batı'ya yönelik adımların hızlanması ve KGAÖ içindeki gerilimlerin artması olası. Buna karşılık, muhalefetin iktidara gelmesi durumunda Ermenistan'ın Rusya'yla daha sıkı ilişkiler kurması, ancak Batı ile ilişkilerin gerilemesi beklenebilir.
Türkiye ve İran ise bölgesel istikrar ve enerji güvenliği açısından Ermenistan'daki seçimleri önemsiyor. Türkiye, Azerbaycan'la stratejik ortaklık temelinde Dağlık Karabağ sorununda gelişmeleri desteklerken, Paşinyan'ın Avrupa yanlısı politikaları Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin normalleşme sürecini etkileyebilir. İran ise Rusya'ya alternatif bir uluslararası koridor olarak Ermenistan'ı görmekte ve seçim sonuçlarının transit rotalar üzerindeki etkisini değerlendirmektedir. ABD ve AB, demokrasinin güçlendirilmesi ve bölgede Rusya'nın nüfuzunun sınırlandırılması için Ermenistan'a reform ve yardım teklif ederek Paşinyan'ı destekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ermenistan'daki seçimler, Türkiye için birkaç açıdan kritik öneme sahiptir. İlk olarak, seçim sonuçları Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin normalleşme sürecini doğrudan etkileyebilir. Paşinyan'ın iktidarda kalması halinde normalleşme adımlarının devam etmesi, ancak muhalefetin gelmesi durumunda bu sürecin sekteye uğraması olasıdır. İkinci olarak, Ermenistan'ın dış politika yönelimi, Türkiye'nin Güney Kafkasya'daki stratejik çıkarlarıyla yakından ilişkilidir. Ermenistan'ın Batı'ya yönelmesi, bölgede Rusya'nın etkisini azaltabilir ve Türkiye'nin Azerbaycan'la olan iş birliğini güçlendirebilir. Üçüncü olarak, Dağlık Karabağ sorununun nihai çözümü için kalıcı bir barış anlaşması, Türkiye'nin bölgedeki ticaret ve enerji projeleri (örneğin Doğu-Batı enerji koridoru) için istikrar sağlayıcı olacaktır. Bu nedenle Ankara, seçim sürecini dikkatle izlemekte ve tüm aktörlerle diyaloğu sürdürmektedir.
