Ermenistan, Rusya'nın artan baskısı ve ülkenin bir 'Ukrayna senaryosu' ile karşı karşıya kalabileceği endişeleri arasında erken genel seçimler için sandık başına gidiyor. Başbakan Nikol Paşinyan liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi, Rusya ile geleneksel müttefiklik ilişkisinin son yıllarda giderek gerilmesi nedeniyle Batı ile daha yakın bağlar kurmaya çalışıyor. Seçimler, Paşinyan'ın popülaritesinin düştüğü ve Rusya'nın bölgedeki etkisini korumak için baskı yaptığı bir dönemde gerçekleşiyor. Gözlemciler, seçim sonuçlarının Ermenistan'ın jeopolitik yönelimini belirleyeceğini ve Rusya ile ilişkilerde yeni bir dönemin başlangıcı olabileceğini belirtiyor.
Seçimlerin arka planı ve Paşinyan'ın Rusya ile sınavı
Ermenistan'da bugün düzenlenen erken genel seçimler, Başbakan Nikol Paşinyan'ın ülkeyi 2018'deki 'Kadife Devrim' ile iktidara gelmesinden bu yana en kritik siyasi sınavı olarak görülüyor. Paşinyan'ın reform vaatleriyle başlayan dönemi, 2020 Dağlık Karabağ Savaşı'nda yaşanan ağır yenilgi ve ardından gelen siyasi krizle gölgelendi. Savaşın ardından imzalanan ateşkes anlaşması, Rusya'nın bölgede arabulucu rolünü artırırken, Paşinyan'ın Kremlin ile ilişkileri giderek bozuldu.
Seçim kampanyası boyunca Rusya, Paşinyan hükümetine yönelik sert eleştiriler yöneltti. Kremlin yanlısı medya, Ermenistan'ın Batı'ya yaklaşmasının ülkeyi Ukrayna benzeri bir çatışmaya sürükleyebileceği uyarısında bulundu. Özellikle, Ermenistan'ın Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) Roma Statüsü'nü onaylama süreci, Rusya ile ilişkilerde yeni bir krize yol açtı. Moskova, Putin hakkında UCM'nin tutuklama kararına atıfla, Ermenistan'ın bu adımını 'dostane olmayan' bir hareket olarak nitelendirdi.
Paşinyan ise Rusya'nın güvenlik garantilerini yerine getirmediğini savunarak, ülkesinin bağımsız bir dış politika izleme hakkını vurguladı. Hükümet, Avrupa Birliği ve ABD ile daha yakın işbirliği arayışına girerken, Rusya'nın Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (KGAÖ) içindeki taahhütlerini eleştirdi. Özellikle, 2022'de Ermenistan sınırında yaşanan çatışmalarda KGAÖ'nün müdahale etmemesi, başta Paşinyan olmak üzere Ermeni yetkililerde hayal kırıklığına yol açtı.
Bölgesel denklem ve küresel yansımalar
Ermenistan'daki seçimler, sadece ikili ilişkiler açısından değil, aynı zamanda bölgesel jeopolitik denklemler için de belirleyici olacak. Dağlık Karabağ sorunu, Türkiye-Azerbaycan ittifakı ve İran'ın bölgedeki etkisi, Ermenistan'ın yeni hükümetinin önündeki başlıca dış politika sınavları arasında yer alıyor.
Rusya, stratejik öneme sahip bu ülkede etkisini kaybetme riskine karşı, seçim sürecine doğrudan müdahale etmemeye özen gösterse de, propagandasını artırdı. Kremlin, Paşinyan'ın Batı yanlısı söylemlerinin Ermenistan'ı Rusya'dan uzaklaştırarak 'kaosa' sürükleyeceğini iddia ediyor. Bu durum, daha önce Ukrayna'da yaşananlara benzer bir senaryonun Ermenistan'da tekrarlanabileceği endişelerini artırıyor.
ABD ve AB ise seçimleri yakından izliyor. Batılı yetkililer, Ermenistan'ın demokratik yollarla seçilmiş hükümetini desteklediklerini belirtirken, ekonomik işbirliği ve güvenlik alanında alternatif mekanizmalar öneriyor. Ancak, Ermenistan'ın Rusya'ya olan enerji ve askeri bağımlılığı, hızlı bir yön değişikliğini zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ermenistan'daki seçimler, Türkiye'nin Güney Kafkasya politikası açısından kritik öneme sahip. Ankara, Azerbaycan ile yakın işbirliği içinde olup, Dağlık Karabağ sorununun çözümünde Ermenistan'ın tutumunu yakından takip ediyor. Seçimlerden Paşinyan'ın galip çıkması, Türkiye-Ermenistan normalleşme sürecini yeniden canlandırabilirken, muhalefetin zaferi bu süreci sekteye uğratabilir. Ayrıca, Rusya'nın bölgede artan baskısı, Türkiye'nin Azerbaycan üzerinden nüfuz alanını genişletme çabalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ankara, Ermenistan'ın Batı'ya yönelmesini genel olarak olumlu karşılasa da, Rusya ile doğrudan bir çatışma riskinden kaçınmaya çalışıyor.
