Yıllardır uluslararası toplumdan izole bir şekilde varlığını sürdüren Eritre, Afrika Boynuzu'ndaki jeopolitik dengeleri değiştirebilecek bir adım atmaya hazırlanıyor. Ülkenin tartışmasız lideri, münzevi diktatör Isaias Afwerki, Washington yönetimi ile ilişkileri yeniden tesis etmek için bir fırsat aralığı gördü. Bu hamle, Eritre'nin Soğuk Savaş sonrası dönemde girdiği izolasyonu sona erdirebilir ve bölgedeki güç dengelerini yeniden şekillendirebilir.
Gelişmenin Arka Planı
Eritre, 1993'te bağımsızlığını kazandıktan sonra komşusu Etiyopya ile yaşadığı sınır ve toprak anlaşmazlıkları nedeniyle on yıllarca süren bir çatışmaya girmişti. Isaias Afwerki'nin demir yumrukla yönettiği ülke, insan hakları ihlalleri, askeri zorunlu hizmet ve basın özgürlüğü kısıtlamalarıyla uluslararası camiada eleştiriliyor. Ancak son yıllarda Etiyopya ile barış süreci ve Kızıldeniz'deki stratejik konumu, Eritre'yi yeniden ilgi odağı haline getirdi.
ABD, Afrika Boynuzu'ndaki etkisini artırmak ve Çin'in bölgedeki yükselişine karşı koymak için Eritre ile ilişkileri geliştirmeyi düşünüyor. Afwerki ise ülkesine uygulanan ekonomik yaptırımların kaldırılması ve uluslararası yardımlara erişim sağlamak için Washington ile işbirliğine sıcak bakıyor. Bu karşılıklı çıkar, Eritre'nin dışlanmış statüsünü değiştirebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Eritre-ABD yakınlaşması, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki güvenlik dinamiklerini etkileyebilir. Eritre'nin limanları, uluslararası deniz ticareti ve askeri lojistik açısından kritik öneme sahip. Ayrıca, Yemen'deki iç savaş ve Husi isyanı karşısında Eritre'nin olası desteği, bölgesel ittifakları yeniden şekillendirebilir. Etiyopya'nın Eritre ile barışı sürdürme çabaları da bu süreçten etkilenecektir. Çin ve Rusya'nın bölgedeki artan varlığı karşısında ABD, Asseb ve Massawa limanlarını kullanarak askeri varlığını güçlendirmek isteyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika Boynuzu'nda Somali başta olmak üzere artan diplomatik ve ekonomik varlığıyla Eritre'deki bu değişimden doğrudan etkilenebilir. Türkiye'nin Katar ve Sudan üzerinden bölgeye yönelik politikaları, Eritre'nin ABD ile normalleşmesi durumunda yeni işbirliği alanları açabilir. Ayrıca Türkiye, Kızıldeniz'deki güvenlik sorunları ve Yemen'deki istikrarsızlık bağlamında Eritre ile diyaloğu artırabilir. Ancak Afwerki rejiminin insan hakları karnesi, Ankara'nın bu ülkeyle ilişkilerinde hassas bir denge kurmasını gerektirecektir. Türkiye, Eritre'nin yalnızlıktan çıkışını, Afrika'daki etki alanını genişletmek için bir fırsat olarak değerlendirebilir.
