Eritre, Etiyopya'nın başkent Asmara'daki büyükelçiliğini kapatma kararı alması ve 10 Eritreli diplomatı istenmeyen kişi (persona non grata) ilan etmesinin ardından tüm diplomatik ilişkilerini kestiğini duyurdu. Eritre Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, Etiyopya'nın bu adımının iki ülke arasındaki gerilimi daha da tırmandırdığı belirtildi. Karar, Afrika Boynuzu'nda son yıllarda yaşanan en ciddi diplomatik krizlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Eritre ve Etiyopya arasındaki ilişkiler, 1998-2000 yılları arasında yaşanan sınır savaşından bu yana inişli çıkışlı bir seyir izliyordu. 2018 yılında Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed'in göreve gelmesinin ardından iki ülke arasında barış süreci başlatılmış ve diplomatik ilişkiler yeniden tesis edilmişti. Ancak son aylarda, özellikle Tigray bölgesindeki çatışmalar ve Etiyopya'nın iç siyasi dinamikleri nedeniyle ilişkiler yeniden gerilmeye başladı.
Etiyopya'nın Asmara Büyükelçiliği'ni kapatma kararı, iki ülke arasındaki diplomatik temsilciliklerin karşılıklı olarak kapatılmasına yol açtı. Eritre Dışişleri Bakanlığı, açıklamasında Etiyopya'nın bu kararının uluslararası hukuka ve diplomatik teamüllere aykırı olduğunu vurguladı. Ayrıca, Eritre'nin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik her türlü tehdide karşı kendini savunma hakkını saklı tuttuğu ifade edildi.
Bölgedeki gözlemciler, bu gelişmenin sadece ikili ilişkileri değil, aynı zamanda Afrika Boynuzu'ndaki genel istikrarı da olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Etiyopya'nın Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) ile yaşadığı çatışmalar ve Sudan ile olan sınır anlaşmazlıkları, ülkenin dış politikasında çok yönlü bir baskı oluşturuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Afrika Boynuzu, Kızıldeniz'e açılan stratejik konumu nedeniyle küresel güçlerin de ilgi alanında bulunuyor. ABD, Çin, Rusya ve Körfez ülkeleri, bölgede nüfuz kurmak için çeşitli aktörlerle işbirliği yapıyor. Eritre-Etiyopya arasındaki gerilimin tırmanması, bu rekabeti daha da karmaşık hale getirebilir.
Son dönemde Etiyopya, Kızıldeniz'e erişim konusunda Somaliland ile bir anlaşma yapmış ve bu durum Somali ile gerilime neden olmuştu. Eritre ise Kızıldeniz'deki limanlarıyla stratejik bir öneme sahip. İki ülke arasındaki diplomatik kopuş, bölgesel ticaret yolları ve güvenlik işbirlikleri açısından da riskler taşıyor.
Uluslararası toplum, taraflara itidal çağrısında bulunuyor. Afrika Birliği ve Birleşmiş Milletler, diplomatik kanalların açık tutulması ve diyalog yoluyla çözüm bulunması gerektiğini vurguluyor. Ancak şu ana kadar taraflardan olumlu bir yanıt gelmiş değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika Boynuzu'nda son yıllarda artan bir diplomatik ve ekonomik varlık gösteriyor. Özellikle Somali, Cibuti ve Sudan ile yakın ilişkiler kuran Türkiye, bölgedeki istikrarın korunmasına önem veriyor. Eritre-Etiyopya geriliminin tırmanması, Türkiye'nin bölgedeki yatırımlarını ve insani yardım faaliyetlerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Kızıldeniz'deki güvenlik dengeleri, Türkiye'nin deniz ticaret yolları için de kritik önem taşıyor. Türkiye'nin, taraflar arasında arabuluculuk yaparak bölgesel barışa katkı sağlama potansiyeli bulunuyor.
