Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, önümüzdeki ay Ankara'da (aslında Washington'da) düzenlenecek NATO zirvesinde ittifakın birliği ve dayanıklılığının vurgulanması gerektiğini belirtti. Erdoğan, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, savunma ticaretindeki kısıtlamaların kaldırılması ve Ankara'nın Avrupa güvenliğini güçlendirme girişimlerine dahil edilmesi çağrısında bulundu. Reuters'ın haberine göre, Türkiye'nin NATO'nun genişleme sürecindeki rolü ve savunma sanayiindeki bağımsızlık arayışı, zirvenin ana gündem maddeleri arasında yer alacak.
Zirve Öncesi Türkiye'nin Talepleri
Erdoğan, Bakanlar Kurulu toplantısı sonrası yaptığı konuşmada, NATO zirvesinin ittifakın karşı karşıya olduğu tehditlere karşı ortak bir duruş sergilemesi gerektiğini ifade etti. Özellikle savunma ticaretindeki engellerin kaldırılması, Türkiye'nin öncelikli talepleri arasında. Türkiye, ABD'nin CAATSA yaptırımları ve bazı NATO müttefiklerinin silah ambargoları nedeniyle savunma sanayiinde dışa bağımlılığını azaltmaya çalışıyor. Erdoğan, "Müttefiklerimiz arasındaki savunma ticareti kısıtlamaları, ittifakın ruhuna aykırıdır. Bu kısıtlamaların kaldırılması, ortak güvenliğimiz için elzemdir" dedi.
Türkiye ayrıca, Avrupa güvenlik mimarisinde daha aktif bir rol üstlenmek istiyor. Erdoğan, Avrupa Savunma Fonu ve Kalıcı Yapılandırılmış İşbirliği (PESCO) gibi girişimlere Türkiye'nin dahil edilmemesini eleştirdi. "Avrupa'nın güvenliği sadece Avrupalıların meselesi değildir. Türkiye, NATO'nun güney kanadında kritik bir ülkedir ve Avrupa güvenlik yapılarında yer almalıdır" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
NATO'nun Washington zirvesi, ittifakın 75. yıl dönümüne denk geliyor ve genişleme, savunma harcamaları, Çin tehdidi ve Rusya-Ukrayna savaşı gibi konuları ele alacak. Türkiye'nin İsveç'in NATO üyeliğini onaylamasıyla birlikte, ittifakın kuzey kanadı genişlemiş oldu. Ancak Türkiye, ABD ile F-16 savaş uçağı alımı ve modernizasyonu konusundaki müzakerelerde henüz somut bir ilerleme kaydedemedi. ABD Kongresi'ndeki bazı üyeler, Türkiye'nin insan hakları ihlalleri ve Rusya ile ilişkileri nedeniyle satışa karşı çıkıyor.
Analistler, Türkiye'nin NATO içindeki konumunun karmaşık olduğunu belirtiyor. Bir yandan ittifakın en büyük ordularından birine sahip olan Türkiye, diğer yandan Rusya ile S-400 savunma sistemi anlaşması yaparak müttefiklerini rahatsız etti. Erdoğan'ın son açıklamaları, Türkiye'nin NATO'dan taviz koparma çabası olarak yorumlanabilir. Özellikle savunma ticareti kısıtlamalarının kaldırılması, Türkiye'nin savunma sanayiinde dışa bağımlılığını azaltma hedefiyle uyumlu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO zirvesini savunma ticaretindeki kısıtlamaları hafifletmek ve Avrupa güvenlik yapılarında daha fazla söz sahibi olmak için bir fırsat olarak görüyor. Erdoğan'ın talepleri, Türkiye'nin stratejik özerklik arayışının bir yansıması. ABD ile F-16 görüşmeleri ve CAATSA yaptırımlarının geleceği, zirvenin somut çıktıları arasında yer alabilir. Türkiye, İsveç'in NATO üyeliğini onaylayarak ittifaka olan bağlılığını göstermiş olsa da, Rusya ile dengeli ilişkilerini sürdürme politikası Batılı müttefikler nezdinde endişe yaratmaya devam ediyor. Zirve, Türkiye'nin NATO içindeki rolünü yeniden tanımlaması açısından kritik bir dönemeç olabilir.
