Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail hükümetinin sözde Ermeni soykırımını tanıma yönündeki son kararına sert tepki gösterdi. Erdoğan, bu adımın tarihi gerçeklerle bağdaşmadığını ve Türkiye-İsrail ilişkilerine onarılamaz zararlar verebileceğini belirtti. İsrail Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, 1915 olaylarının soykırım olarak nitelendirilmesi gerektiği ifade edilirken, Erdoğan bu kararı "provokatif ve yanlış" olarak nitelendirdi.
İsrail'in Kararı ve Erdoğan'ın Açıklamaları
İsrail Dışişleri Bakanı Yair Lapid, dün yaptığı açıklamada ülkesinin Ermeni iddialarını resmen tanıdığını duyurdu. Lapid, “Osmanlı İmparatorluğu döneminde Ermenilere yönelik katliamlar bir soykırımdır” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, İsrail'in 1948'deki kuruluşundan bu yana Ermeni iddialarını tanıyan ilk resmi adım oldu. Lapid yıllar önce de benzer bir açıklama yapmış olsa da, hükümet adına ilk kez bu açıklama yapıldı.
Erdoğan ise İstanbul'da düzenlediği basın toplantısında, “Bu karar, tarihi gerçekleri çarpıtmaktan başka bir şey değildir. Türkiye olarak bu tür asılsız iddiaları reddediyoruz” dedi. Erdoğan, İsrail’in bu adımının, bölgedeki barış sürecine ve Türkiye-İsrail arasındaki ilişkilere büyük zarar vereceğini vurguladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, Türkiye ile İsrail arasında son yıllarda yavaş da olsa normalleşme çabalarının sürdüğü bir dönemde yaşandı. İki ülke arasında 2022 yılında büyükelçi atamaları yeniden başlatılmıştı. Ancak Ermeni meselesi, Türkiye için kırmızı çizgilerden biri olarak kabul ediliyor. Türkiye, 1915 olaylarının soykırım olarak nitelendirilmesine şiddetle karşı çıkarak, Ermeni iddialarını belgeleyen tarihçilerin çalışmalarının siyasi kararlarla karartılmaması gerektiğini savunuyor.
Ermenistan ise İsrail'in kararını memnuniyetle karşıladı ve bu adımın uluslararası toplumda Ermeni iddialarına verilen desteği artırdığını belirtti. Ermenistan Dışişleri Bakanlığı, “İsrail’in bu kararı, soykırımın tanınması konusunda önemli bir adımdır” açıklamasını yaptı. Öte yandan Azerbaycan, İsrail'in kararına tepki göstererek, bunun bölgedeki dengelere zarar vereceğini ifade etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail'in Ermeni iddialarını tanımasını dış politikasında bir meydan okuma olarak görmektedir. Bu karar, Ankara ile Tel Aviv arasında son yıllarda yeniden tesis edilmeye çalışılan diplomatik ilişkilere gölge düşürebilir. Ayrıca, Türkiye’nin Nahçıvan ve Karabağ konusundaki hassasiyetleriyle de bağlantılı olarak, İsrail-Azerbaycan ilişkileri de bu gelişmeden etkilenebilir. Ekonomik boyutuyla bakıldığında, Türkiye-İsrail ticaret hacmi yaklaşık 7 milyar dolar seviyesindedir ve bu karar, ticari ilişkilerde de gerilime yol açabilir. Bölgesel güvenlik açısından, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki enerji politikaları ve Suriye’deki angajmanları göz önüne alındığında, İsrail ile ilişkilerin bozulması Ankara’nın elini zayıflatabilir. Bu nedenle, Türkiye'nin tepkisinin sadece söylemde kalmayıp, somut adımlarla desteklenmesi beklenebilir.
