Lübnan'ın önemli Şii siyasi hareketlerinden Emel Hareketi'nin üst düzey bir yetkilisi, Güney Lübnan'da kalıcı bir çözümün ancak İsrail'in Lübnan topraklarından tamamen çekilmesi ve çatışmalarda hasar gören bölgelerin yeniden inşası ile mümkün olabileceğini söyledi. Emel Hareketi Merkez Konseyi üyesi Şeyh Hasan Abdullah, Salı günü yaptığı açıklamada, İsrail'in işgal altındaki Lübnan topraklarından kayıtsız şartsız çekilmesi gerektiğini vurguladı. Abdullah, uluslararası toplumun ve Birleşmiş Milletler'in bu süreçte üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmesi gerektiğini belirtti.
Gelişmenin arka planı
Emel Hareketi, Lübnan'da 1974 yılında Musa el-Sadr tarafından kurulan ve ülkenin Şii nüfusu arasında güçlü bir tabana sahip olan siyasi bir harekettir. Hareket, 2006 yılındaki İsrail-Lübnan Savaşı'nın ardından da benzer taleplerde bulunmuş, İsrail'in 2000 yılında Güney Lübnan'dan çekilmesine rağmen bazı bölgelerde varlığını sürdürdüğünü iddia etmişti. Şeyh Hasan Abdullah'ın açıklaması, İsrail ve Lübnan arasında son dönemde artan gerginliklerin ardından geldi. İsrail ordusu, geçtiğimiz haftalarda Lübnan sınırında Hizbullah'a ait olduğu iddia edilen bazı hedefleri vurmuş, Lübnan tarafı ise bu saldırılara misilleme yapmıştı. Birleşmiş Milletler Güney Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL), bölgede tansiyonun yüksek olduğunu ve ateşkes ihlallerinin yaşandığını rapor etmişti.
Lübnan hükümeti, İsrail'in işgal ettiği Shebaa Çiftlikleri ve Ghajar köyünün bir kısmı dahil olmak üzere, BM tarafından tanınan sınırların ötesinde kalan toprakların geri alınmasını talep ediyor. Ocak 2023'te Lübnan Cumhurbaşkanı Mişel Avn, İsrail ile deniz sınırı anlaşmasının ardından kara sınırlarının da belirlenmesi gerektiğini söylemişti. Ancak İsrail, Shebaa Çiftlikleri'nin Suriye'ye ait olduğunu ve İsrail'in bu bölgeyi 1967'deki Altı Gün Savaşı sırasında Suriye'den aldığını iddia ediyor. Bu anlaşmazlık, bölgedeki gerilimin temel nedenlerinden biri olmaya devam ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Emel Hareketi'nin bu açıklaması, İsrail ile Hizbullah arasında potansiyel bir çatışmanın eşiğinde olduğumuz bir döneme denk geldi. İran destekli Hizbullah, Lübnan'da hem siyasi hem de askeri olarak güçlü bir aktör konumunda. Emel Hareketi ise Hizbullah'a kıyasla daha ılımlı bir çizgide yer alıyor ve Lübnan siyasetinde önemli bir rol oynuyor. Bu iki hareket arasındaki ittifak, Lübnan'daki Şiilerin ana siyasi temsilini oluşturuyor.
Bölgesel olarak, İsrail'in Lübnan'dan çekilmesi talebi, Arap dünyasında geniş bir destek buluyor. Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri, Lübnan'ın egemenliğine saygı gösterilmesi gerektiğini vurguluyor. Öte yandan, İsrail'in güvenlik endişeleri, özellikle Hizbullah'ın askeri kapasitesinin artması, Tel Aviv'in bu tür taleplere sıcak bakmasını engelliyor. ABD ve Fransa gibi uluslararası aktörler, Lübnan'ın istikrarı için İsrail ve Hizbullah arasında bir anlaşma sağlanması çağrısında bulunuyor. Ancak müzakereler şu ana kadar somut bir ilerleme kaydedemedi.
BM Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararı, 2006 savaşının ardından ateşkesi ve Litani Nehri'nin güneyinde Hizbullah dışındaki silahlı grupların bulunmamasını öngörüyordu. Ancak bu kararın uygulanmasında taraflar arasında süregelen ihtilaflar bulunuyor. İsrail, Hizbullah'ın sınıra yakın bölgelerde askeri varlığını sürdürdüğünü iddia ederken, Lübnan İsrail'in karayı ve havayı ihlal ettiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'da kalıcı bir çözüm için İsrail'in çekilmesi ve yeniden inşa talebi, Türkiye'nin bölge politikalarıyla doğrudan örtüşüyor. Türkiye, Filistin davasına verdiği destek kapsamında İsrail'in işgal altındaki topraklardan çekilmesini savunuyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Lübnan'daki siyasi aktörlerle ilişkilerini güçlendirebilir. Öte yandan, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve deniz yetki alanları konusunda Türkiye ile Lübnan arasında işbirliği potansiyeli bulunuyor. İsrail'in Lübnan'dan çekilmesi, Türkiye'nin bölgedeki nüfuzunu artırabilir, ancak aynı zamanda İsrail ile ilişkileri daha da germe riski taşıyor. Türkiye'nin, Lübnan'ın istikrarına katkı sağlayacak diplomatik girişimleri desteklemesi bekleniyor.
