Birleşmiş Milletler (BM) bünyesindeki Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), gelişmekte olan El Nino hava olayının önümüzdeki aylarda küresel sıcaklıkları rekor seviyelere çıkarabileceği ve aşırı sıcak hava dalgaları, kuraklık ile şiddetli yağış riskini artırabileceği uyarısında bulundu. WMO’nun Salı günü yayımladığı raporda, El Nino’nun bu yılın ikinci yarısında etkisini göstermeye başlayacağı ve 2024 yılına kadar sürebileceği belirtildi. Örgüt, ülkeleri bu duruma karşı hazırlıklı olmaya çağırdı.
El Nino nedir ve neden endişe yaratıyor?
El Nino, Pasifik Okyanusu’nun ekvatoral bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla ortaya çıkan doğal bir iklim döngüsüdür. Bu olay, küresel hava desenlerini önemli ölçüde değiştirerek bazı bölgelerde aşırı yağış ve sele, bazı bölgelerde ise şiddetli kuraklığa neden olabilir. WMO, son El Nino döneminin 2015-2016 yıllarında yaşandığını ve o dönemde küresel sıcaklıkların rekor kırdığını hatırlattı. Yeni El Nino’nun, halihazırda insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle ısınan dünyada bu rekorları daha da ileri taşıyabileceği ifade ediliyor.
Rapora göre, El Nino’nun etkisiyle Güney Amerika, Güney Asya, Afrika Boynuzu ve Avustralya gibi bölgelerde aşırı hava olaylarının görülme olasılığı artıyor. Öte yandan, El Nino yıllarında Atlantik kasırga aktivitesinin genellikle azaldığı bilinse de, diğer bölgelerdeki fırtına ve yağış sistemleri üzerinde tetikleyici etkisi olabiliyor. WMO Genel Sekreteri Prof. Petteri Taalas, yaptığı açıklamada, “El Nino’nun gelişmesi, küresel sıcaklıkların yeni bir rekor kırma olasılığını büyük ölçüde artıracak ve birçok ülkede aşırı sıcak hava dalgalarına neden olacak” dedi.
Küresel etkiler ve alınması gereken önlemler
WMO, El Nino’nun sadece sıcaklık artışına değil, aynı zamanda tarım, su kaynakları, enerji üretimi ve halk sağlığı üzerinde ciddi etkilere yol açabileceğine dikkat çekiyor. Kuraklık tehlikesiyle karşı karşıya olan bölgelerde gıda güvenliği riski artarken, aşırı yağış alan bölgelerde sel ve heyelanlar bekleniyor. Örgüt, hükümetlere erken uyarı sistemlerini güçlendirme, acil durum planları yapma ve su kaynaklarını verimli kullanma çağrısında bulundu. Özellikle gelişmekte olan ülkelerin bu tür hava olaylarına karşı daha kırılgan olduğu vurgulanıyor.
WMO’nun raporu, El Nino’nun bir sonraki aşaması olan La Nina’ya geçişin de izlenmesi gerektiğini belirtiyor. La Nina, El Nino’nun tersi etkiler yaratarak bazı bölgelerde soğuma ve kuraklık getirebiliyor. Uzmanlar, iklim değişikliğiyle birlikte bu doğal döngülerin etkilerinin daha şiddetli hissedildiğine işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, doğrudan El Nino’nun merkez üssü olan Pasifik bölgesinde yer almamakla birlikte, bu küresel iklim olayının dolaylı etkilerinden kaçınması mümkün değil. El Nino yıllarında Türkiye’de özellikle Akdeniz ve İç Anadolu bölgelerinde sıcaklık anomalileri ve yağış düzensizlikleri gözlemleniyor. Artan sıcaklıklar, tarımsal verimliliği tehdit edebilir, su kaynakları üzerinde baskı yaratabilir ve orman yangını riskini artırabilir. Ayrıca, küresel gıda fiyatlarındaki olası artış, Türkiye’nin tarım ürünleri ithalatını etkileyebilir. Türkiye’nin, WMO’nun uyarıları doğrultusunda su yönetimi politikalarını gözden geçirmesi ve aşırı hava olaylarına karşı hazırlıklı olması stratejik bir önem taşıyor.
