Meteorologlar, doğanın kaotik iklim ajanı El Niño'nun ısınmış Pasifik Okyanusu'nda oluştuğunu ve tarihi güce ulaşmasının beklendiğini duyurdu. Perşembe günü yapılan açıklamaya göre, bu El Niño olayı 1997'deki rekor El Niño'yu geçebilir veya en azından ona rakip olabilir. Küresel sıcaklıkları daha da artırarak aşırı hava olaylarını tetiklemesi öngörülüyor. İklim bilimciler, El Niño'nun etkisiyle dünya genelinde sıcaklık rekorlarının kırılabileceği, kuraklık ve sellerin şiddetlenebileceği konusunda uyarıyor.
Gelişmenin arka planı
El Niño, ekvatoral Pasifik Okyanusu'ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerinde seyretmesiyle ortaya çıkan bir iklim modelidir. Bu durum, atmosferik dolaşımı değiştirerek küresel hava desenlerini etkiler. Şu anda Pasifik'te oluşan El Niño'nun, özellikle 2023 sonbahar ve kış aylarında güçlenmesi bekleniyor. Meteorologlar, bu El Niño'nun "süper El Niño" olarak adlandırılan en güçlü kategoride yer alabileceğini belirtiyor. 1997-1998 yıllarında yaşanan rekor El Niño, dünya genelinde 23.000'den fazla kişinin ölümüne ve 35 milyar dolardan fazla hasara yol açmıştı.
El Niño, normalde doğu Pasifik'te soğuk su akıntılarıyla beslenen balıkçılık sektörünü olumsuz etkiler; aynı zamanda Endonezya, Avustralya ve Güney Amerika'nın bazı bölgelerinde kuraklığa, Amerika Birleşik Devletleri'nin güneyinde ise yoğun yağışlara neden olur. Küresel çapta sıcaklıkların ortalamadan 0,2-0,3 derece daha yüksek seyretmesine yol açar. Bu kez, insan kaynaklı iklim değişikliğinin zaten ısıttığı bir dünyada El Niño'nun etkileri daha şiddetli hissedilebilir.
Bölgesel ve küresel boyut
El Niño'nun etkileri bölgesel olarak farklılık gösterir. Güney Amerika'nın batı kıyılarında aşırı yağışlar ve seller beklenirken, Güneydoğu Asya ve Avustralya'da kuraklık ve orman yangınları riski artıyor. Afrika'nın bazı bölgelerinde de kuraklık görülebilir. Küresel olarak, El Niño buğday, pirinç ve diğer tarım ürünlerinin verimini düşürerek gıda fiyatlarını artırabilir. Ayrıca, deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesi mercan ağartmasına ve deniz ekosistemlerinde bozulmaya neden olabilir.
Dünya Meteoroloji Örgütü, El Niño'nun 2023-2024 yıllarında küresel sıcaklıkları geçici olarak 1,5 derece eşiğinin üzerine çıkarabileceğini tahmin ediyor. Bu durum, Paris İklim Anlaşması'nın uzun vadeli hedefinin kısa süreliğine aşılması anlamına gelebilir. Uzmanlar, El Niño'nun etkisiyle daha sık ve yoğun sıcak hava dalgaları, kuraklıklar ve seller yaşanacağını, bu durumun özellikle gelişmekte olan ülkelerde ciddi sonuçlar doğuracağını vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
El Niño'nun doğrudan Türkiye üzerinde belirgin bir etkisi olmamakla birlikte, küresel iklim değişikliği bağlamında dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, zaten yarı kurak bir iklim kuşağında yer almakta ve su kaynakları hassas durumdadır. Küresel sıcaklıkların artması, Akdeniz havzasında sıcak hava dalgalarının şiddetlenmesine ve yağış rejimlerinin değişmesine neden olabilir. Ayrıca, El Niño'nun tetiklediği gıda fiyatlarındaki artış, enerji maliyetleri ve ticaret yollarındaki aksamalar, Türkiye ekonomisini etkileyebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin iklim değişikliğine uyum ve afet yönetimi politikalarını güçlendirmesi önem taşıyor.
