ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), bu yıl 'tarihi' bir El Nino olayının yaşanma olasılığının yüzde 75 olduğunu duyurdu. Ağustos ayında bu oran yüzde 69 olarak açıklanmıştı. Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla tetiklenen El Nino, dünya genelinde hava koşullarını alt üst ederek kuraklık, sel ve sıcak hava dalgalarına yol açabiliyor. NOAA'nın son tahmini, 2023-2024 kış aylarında etkisini artıracak güçlü bir El Nino'ya işaret ediyor.
El Nino nedir, neden 'tarihi' deniyor?
El Nino, Pasifik Okyanusu'nun ekvatoral bölgesinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalden 0,5°C veya daha fazla yükselmesiyle oluşan iklimsel bir olay. Bu ısınma, atmosferdeki rüzgar düzenlerini değiştirerek küresel ölçekte hava olaylarını etkiliyor. NOAA'nın 'tarihi' ifadesini kullanması, mevcut koşulların son 25 yılın en güçlü El Nino'larından biri olabileceğine işaret ediyor. Bilim insanları, 1997-98 ve 2015-16'daki süper El Nino olaylarını hatırlatıyor; her ikisi de milyarlarca dolarlık hasara ve binlerce can kaybına neden olmuştu.
NOAA'nın İklim Tahmin Merkezi, son verilerde Pasifik'teki sıcak su kütlesinin yüzeyden derinlere doğru genişlediğini ve atmosferle etkileşimin güçlendiğini belirtiyor. Ağustos'ta yüzde 69 olan olasılık, Eylül ayında yüzde 75'e çıkarıldı. Bu artış, okyanus-atmosfer sistemindeki pozitif geri bildirim mekanizmasının devreye girdiğini gösteriyor. Uzmanlar, olayın zirve noktasına kuzey yarımkürenin kış aylarında ulaşmasını bekliyor.
Dünya genelinde beklenen etkiler
El Nino'nun etkileri bölgeden bölgeye farklılık gösteriyor. Güney Amerika'nın batı kıyılarında şiddetli yağışlar ve seller görülürken, Avustralya ve Endonezya'da kuraklık riski artıyor. Afrika'nın doğusunda yağışlar artabilirken, Güney Afrika'da kuraklık bekleniyor. Kuzey Amerika'da ise kış aylarında ılıman hava ve batı kıyılarında yağış artışı öngörülüyor. Bu değişimler, tarımsal üretimden enerji talebine, su kaynaklarından ulaşıma kadar geniş bir yelpazede ekonomik ve sosyal sonuçlar doğuruyor.
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), El Nino'nun küresel ortalama sıcaklıkları geçici olarak artırabileceğini ve 2024'ün rekor sıcaklıklara sahne olabileceğini belirtiyor. Halihazırda iklim değişikliği nedeniyle ısınan gezegen, El Nino ile birlikte daha da sıcak bir döneme girebilir. Bu durum, özellikle kırılgan bölgelerde gıda güvenliği ve su kıtlığı risklerini derinleştirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
El Nino'nun Türkiye'ye doğrudan etkisi genellikle dolaylı yollarla gerçekleşiyor. Akdeniz havzasında El Nino yıllarında kış yağışlarının azalması ve sıcaklıkların artması eğilimi gözleniyor. Bu da tarımsal üretim, su kaynakları ve enerji arz güvenliği açısından risk oluşturuyor. Ayrıca küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar, Türkiye'nin ithalata bağımlı olduğu tarım ürünlerinde maliyet artışına yol açabilir. Meteoroloji uzmanları, önümüzdeki aylarda Türkiye'nin batı ve güney bölgelerinde kuraklık riskine dikkat çekiyor. Tarım sektörünün uyum stratejileri ve su yönetimi politikaları kritik önem taşıyor.
