Dünyanın en büyük hemşirelik örgütü olan Uluslararası Hemşireler Konseyi (ICN), İsrailli jenerik ilaç üreticisi Teva Pharmaceutical Industries ile olan tüm bağlantılarını kestiğini açıkladı. Merkezi Cenevre'de bulunan ve 130'dan fazla ülkeden 28 milyondan fazla hemşireyi temsil eden ICN, kararını İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonları ve Teva'nın bu operasyonlara dolaylı desteği gerekçesiyle aldı. Sendika, Teva ile 2019'dan bu yana yürüttüğü ortaklık anlaşmasını feshettiğini ve şirketle her türlü iş birliğini durdurduğunu bildirdi.
Kararın Arka Planı ve Gerekçeler
ICN yönetim kurulu, geçtiğimiz hafta yaptığı olağanüstü toplantıda, Teva'nın İsrail ordusuna sağladığı ilaç ve tıbbi malzeme desteğini ele aldı. Sendika liderleri, Teva'nın İsrail hükümetiyle olan yakın ilişkisinin hemşirelik etiğiyle bağdaşmadığını vurguladı. ICN Başkanı Pamela Cipriano, yaptığı yazılı açıklamada, "Hemşireler olarak insan haklarına ve uluslararası hukuka bağlıyız. Gazze'de yaşanan insani krizde tarafsız kalamayız. Teva'nın bu krizdeki rolü, örgütümüzün değerleriyle çelişmektedir" ifadelerini kullandı.
Teva, dünyanın en büyük jenerik ilaç üreticilerinden biri ve İsrail ekonomisinin önemli bir parçası. Şirketin cirosu 2022'de 15 milyar doları aştı. ICN'nin kararı, Teva'nın küresel itibarına darbe vurmayı amaçlıyor. Hemşirelik örgütü, ayrıca üye sendikalara Teva ürünlerini boykot etme çağrısında bulundu. Bu çağrı, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika'daki hemşire sendikaları arasında yankı buldu.
Karar, İsrail'e karşı küresel sivil toplum baskısının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Son aylarda birçok uluslararası kuruluş, İsrailli şirketlerle iş birliğini askıya aldı. Örneğin, geçtiğimiz ay uluslararası insan hakları örgütü Amnesty International, Teva ile olan ortaklığını sonlandırmıştı. ICN'nin kararı, bu hareketin en geniş kapsamlısı olma özelliği taşıyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
ICN'nin kararı, İsrail'in uluslararası alanda artan izolasyonunu gözler önüne seriyor. Uzmanlar, bu tür sendikal boykotların uzun vadede İsrail ekonomisi üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini belirtiyor. Teva hisseleri, kararın duyurulmasının ardından New York borsasında yüzde 2 değer kaybetti. Şirket sözcüsü, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Teva, siyasi tartışmaların dışında bir sağlık şirketidir. Tüm hastalara eşit hizmet sunmaya devam edeceğiz" dedi.
Öte yandan, kararın Filistin yanlısı gruplar tarafından memnuniyetle karşılandığı bildirildi. Filistinli hemşireler sendikası, ICN'ye teşekkür mesajı yayımladı. İsrail hükümeti ise kararı "siyasi motivasyonlu ve sorumsuzca" olarak nitelendirdi. İsrail Sağlık Bakanlığı, ICN'nin kararının sağlık hizmetlerini olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.
Uluslararası Hemşireler Konseyi, 1899'da kurulmuş ve Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi'nde danışman statüsüne sahip. Örgütün kararları, küresel sağlık politikalarında önemli bir ağırlığa sahip. ICN'nin bu adımı, diğer uluslararası sağlık kuruluşları üzerinde de baskı oluşturabilir. Dünya Tabipler Birliği'nin de benzer bir adım atıp atmayacağı merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İsrail ile ticari ilişkilerini Mayıs 2024'te tamamen askıya aldığını açıklamıştı. ICN'nin kararı, Türkiye'nin Filistin konusundaki tutumunu uluslararası alanda güçlendirebilir. Türk hemşireler sendikaları, ICN üyesi olarak bu kararı destekleme potansiyeline sahip. Ancak Türkiye'nin İsrailli ilaç şirketleriyle doğrudan bağı sınırlı. Yine de bu gelişme, Türkiye'nin Gazze'deki insani krizde uluslararası kamuoyunu yönlendirme çabalarına katkı sağlayabilir. Sağlık alanındaki boykotlar, İsrail'e yönelik diplomatik baskının bir parçası olarak Türk dış politikasında dolaylı yankı bulacaktır.
