Dünya Bankası, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin yoğun baskısı sonucunda, uzun vadeli iklim finansmanı hedefini terk etmek zorunda kaldı. Bankanın bu kararı, iklim değişikliğiyle mücadelede kritik öneme sahip milyarlarca dolarlık yatırım planının rafa kalkması anlamına geliyor. Bağışçı ülkeler ve gelişmekte olan ülkeler, Trump yönetiminin 'vudu bilimi' olarak nitelendirdiği iklim değişikliği politikalarına boyun eğilmesine itiraz etti. Karar, özellikle Paris İklim Anlaşması'nın hedeflerine ulaşma yolunda önemli bir darbe olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Dünya Bankası, iklim değişikliğinin etkilerine karşı savunmasız olan ülkeleri desteklemek amacıyla oluşturduğu iklim finansmanı hedefini yıllardır sürdürüyordu. Ancak Trump yönetimi, bu politikaları "ABD'nin ekonomik çıkarlarına zarar veren gereksiz bir yük" olarak nitelendiriyor. ABD, Dünya Bankası'ndaki en büyük hissedar olarak krediler ve hibeler üzerinde önemli bir veto gücüne sahip. Trump'ın iklim bilimini reddeden açıklamaları, kurumun bu alandaki taahhütlerini zayıflatmak için kullanıldı.
Yetkililere göre, müzakereler aylar sürdü. Sonunda banka yönetimi, ABD'nin taleplerini karşılamak amacıyla iklim finansmanına ayrılan payı önemli ölçüde azaltmaya karar verdi. Bu durum, başta Pasifik adaları ve Afrika ülkeleri olmak üzere iklim değişikliğinden en çok etkilenen bölgeler için büyük bir hayal kırıklığı yarattı. Almanya ve Fransa gibi Avrupa ülkeleri, bankanın iklim odaklı yatırımlarını sürdürmesi için baskı yapmış ancak ABD'nin tutumu karşısında geri adım atmak zorunda kalmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu karar, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlamak için ihtiyaç duyduğu finansman akışını doğrudan etkileyecek. Dünya Bankası'nın iklim finansmanı, yenilenebilir enerji projeleri, kuraklıkla mücadele ve deniz seviyesinin yükselmesine karşı kıyı koruma gibi alanlarda kullanılıyordu. Kararın, özellikle Güneydoğu Asya ve Sahra Altı Afrika'da yeni yatırımların durmasına yol açabileceği belirtiliyor. ABD'nin baskısı, aynı zamanda diğer çok taraflı kalkınma bankalarında da iklim politikalarının sorgulanmasına neden olabilir. Çin ve Hindistan, bu tür yumuşama karşısında kendi iklim hedeflerini revize edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanına erişimini olumsuz etkileyebilir. Türkiye, Paris Anlaşması kapsamında sera gazı emisyonlarını azaltma taahhüdünde bulunurken, bu tür kaynakların azalması yenilenebilir enerji yatırımlarını yavaşlatabilir. Küresel ısınmanın tarım ve su kaynakları üzerindeki etkisi göz önüne alındığında, Türkiye'nin kendi iklim finansmanı mekanizmalarını güçlendirmesi gerekebilir. Ayrıca, ABD'nin bu tür uluslararası finansman araçlarını siyasi baskı aracı olarak kullanması, Türkiye'nin kalkınma bankalarındaki konumunu da etkileyebilir.
