Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), İran destekli güçlerin Basra Körfezi'ndeki ticari gemilere yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı'nı baypas edecek stratejik bir liman inşaatına başlıyor. Dubai'nin doğusunda yer alacak yeni liman, Umman Denizi'ne doğrudan erişim sağlayarak BAE'nin petrol ve ticaret yollarını İran tehdidinden korumayı hedefliyor. Proje, İran'ın son aylarda artan deniz saldırıları karşısında Körfez ülkelerinin alternatif ticaret rotaları arayışının bir parçası olarak öne çıkıyor.
Gelişmenin arka planı
BAE, İran'ın son dönemde Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırılarından en ağır darbe alan ülke oldu. İran Devrim Muhafızları'na bağlı deniz kuvvetleri, Şubat 2024'ten bu yana bölgede en az 12 ticari gemiyi durdurdu veya el koydu. Bu gemilerin çoğu BAE bayrağı taşıyordu ya da BAE limanlarına bağlıydı. Saldırılar, İran'ın nükleer programına yönelik uluslararası baskılar ve ABD'nin bölgedeki askeri varlığına karşı bir misilleme olarak değerlendiriliyor. BAE yetkilileri, yeni limanın yıllık 5 milyon konteyner kapasitesine sahip olacağını ve 2027 yılında faaliyete geçeceğini duyurdu. Liman, Dubai'yi Umman'ın güney kıyılarına bağlayacak bir kara koridoru ile desteklenecek.
Bölgesel boyut
Bu proje, yalnızca BAE'nin değil, tüm Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinin enerji güvenliği açısından kritik öneme sahip. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine ev sahipliği yapıyor. İran'ın bu boğazı tehdit etmesi, küresel enerji piyasalarında fiyat dalgalanmalarına neden oluyor. Suudi Arabistan ve Kuveyt de benzer baypas projeleri üzerinde çalışırken, BAE'nin bu adımı bölgesel rekabeti artırabilir. Umman ise projeye ev sahipliği yaparak ekonomik kazanç sağlamayı hedefliyor. ABD ve İngiltere, bölgedeki deniz güvenliğini sağlamak için devriyelerini artırmış olsa da, BAE kalıcı bir çözüm olarak altyapı yatırımını tercih ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal eden bir ülke olarak Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinden doğrudan etkileniyor. Boğazın kapanması veya ticaretin aksaması, Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir ve cari açığı büyütebilir. BAE'nin baypas projesi, Türkiye için alternatif bir enerji koridoru anlamına gelmese de, küresel petrol fiyatlarının istikrarına katkı sağlayabilir. Ayrıca Türkiye, Umman ile savunma ve ticaret alanında ilişkilerini geliştirirken, bu projenin lojistik boyutundan faydalanabilir. Ancak Ankara'nın İran ile ilişkileri göz önüne alındığında, bölgedeki gerginliklerin tırmanması Türkiye'yi diplomatik denge arayışına itebilir.
