Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin (KDC) doğusunda devam eden Ebola salgınına ilişkin resmî vaka sayılarının gerçeği yansıtmadığını, salgının boyutunun açıklanan rakamların iki katına kadar çıkabileceğini bildirdi. DSÖ'nün bu uyarısı, salgının merkez üssü olarak kabul edilen Kuzey Kivu eyaletindeki sağlık çalışanlarının grev tehdidiyle daha da karmaşık bir hal aldı. Birleşmiş Milletler sağlık kuruluşu, vaka tespitindeki eksikliklerin salgınla mücadeleyi ciddi şekilde zorlaştırdığını vurgularken, bölgedeki doktorlar ise güvenlik endişeleri ve ödenmemiş maaşlar nedeniyle iş bırakma kararı alabileceklerini duyurdu.
Kongo DC'de Ebola: Vaka sayıları neden eksik bildiriliyor?
DSÖ'nün son raporuna göre, KDC'nin doğusunda Ekim 2021'de yeniden ortaya çıkan Ebola virüsü nedeniyle şu ana kadar 12 vaka ve 6 ölüm resmî olarak kayıtlara geçmiş durumda. Ancak DSÖ Sözcüsü Margaret Harris, Cenevre'de düzenlediği basın toplantısında, “Gerçek vaka sayısının resmî rakamların iki katı olabileceğinden endişe duyuyoruz. Salgının kontrol altına alınması için doğru verilere ihtiyacımız var, ancak bölgedeki güvenlik sorunları ve toplumun sağlık ekiplerine yönelik güvensizliği nedeniyle vakaların önemli bir kısmı bildirilmiyor” ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, vaka sayılarındaki eksik bildirimin başlıca nedenleri arasında, salgının patlak verdiği bölgelerdeki silahlı çatışmalar, sağlık tesislerine erişimdeki kısıtlılıklar ve Ebola'ya karşı aşılama çalışmalarına yönelik yanlış bilgilerin yol açtığı toplumsal direnci gösteriyor. Özellikle Kuzey Kivu eyaletinde faaliyet gösteren silahlı grupların saldırıları, sağlık ekiplerinin bölgeye ulaşmasını neredeyse imkânsız hale getiriyor. DSÖ, son haftalarda sağlık çalışanlarına yönelik saldırılarda artış yaşandığını ve bu durumun salgınla mücadeleyi sekteye uğrattığını belirtiyor.
Doktorlar neden grev tehdidinde bulunuyor?
Salgının merkez üssü Beni kentindeki sağlık çalışanları, güvenlik endişeleri ve ücretlerinin ödenmemesi nedeniyle grev kararı alabileceklerini açıkladı. Beni'deki doktorlar sendikası başkanı Dr. Jean-Pierre Kalay, yaptığı yazılı açıklamada, “Aylardır maaşlarımızı alamıyoruz. Can güvenliğimiz yok. En temel koruyucu ekipmanlar bile sağlanmıyor. Bu koşullarda çalışmak mümkün değil” dedi. Doktorların greve gitmesi halinde, salgınla mücadelede kritik öneme sahip tedavi merkezlerinin kapanması ve hastaların bakımsız kalmasından endişe ediliyor. KDC hükümeti, sağlık çalışanlarının taleplerini karşılamak için çaba gösterdiğini ancak bütçe kısıtlamaları nedeniyle zorlandığını ifade etti.
Benzer bir grev tehdidi, 2018-2020 yılları arasında KDC'de yaşanan ve 2 bin 200'den fazla kişinin ölümüne yol açan büyük Ebola salgını sırasında da yaşanmış, ancak uluslararası yardım kuruluşlarının devreye girmesiyle grev önlenmişti. Şu anda ise bölgedeki güvenlik durumunun daha da kötüleşmesi, sağlık çalışanlarının çalışma koşullarını iyileştirme çabalarını baltalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kongo DC'deki Ebola salgınının boyutunun resmî kayıtlardan daha büyük olması, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Orta Afrika'daki sağlık diplomasisi stratejisi açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, son yıllarda Afrika ülkelerine yönelik sağlık yardımlarını artırmış, özellikle salgın hastalıklarla mücadelede ekipman ve uzman desteği sağlamıştı. DSÖ'nün uyarısı, bölgesel istikrarsızlığın bir sağlık krizine dönüşme potansiyelini gösterirken, Türkiye'nin KDC ile geliştirdiği ikili ilişkilerde sağlık iş birliğinin önceliklendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Salgının kontrol altına alınamaması, Orta Afrika'da zaten kırılgan olan siyasi ve sosyal yapıyı daha da istikrarsızlaştırabilir ve bölgedeki Türk yatırımlarını dolaylı olarak etkileyebilir.
