Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin (DRC) doğusunda devam eden Ebola salgınına karşı mücadelede yerel toplulukların işbirliğinin kritik önem taşıdığını vurguladı. Tedros, özellikle Ituri eyaletinde hayatını kaybedenlerin cenazelerinin işlenmesine yönelik protokollere karşı çıkan protestoların ardından bu çağrıyı yaptı.
Gelişmenin arka planı
DRC'nin doğusundaki Kuzey Kivu ve Ituri eyaletlerinde Ekim 2021'den bu yana devam eden Ebola salgını, DSÖ'nün bölgede yürüttüğü yoğun müdahale çalışmalarına rağmen kontrol altına alınamamıştır. Son verilere göre, 12'si sağlık çalışanı olmak üzere en az 30 kişi hayatını kaybetmiştir. Salgın, özellikle yerel halkın sağlık ekiplerine karşı güvensizliği ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle daha da karmaşık bir hal almıştır.
Ituri bölgesinde, Ebola'dan ölenlerin cenazelerinin güvenli bir şekilde defnedilmesi için uygulanan protokoller, geleneksel cenaze törenlerinin aksamasına neden olduğu için büyük tepki çekmiştir. Bu durum, protestolara ve hatta sağlık ekiplerine yönelik fiziksel saldırılara yol açmıştır. Tedros, yaptığı açıklamada, "Ebola'yı yenmek için toplumun her kesimiyle birlikte çalışmalıyız. Aşı ve tedaviler etkilidir, ancak bunlar ancak toplum bizimle işbirliği yaparsa işe yarar" ifadelerini kullanmıştır.
Bölgesel ve küresel boyut
Ebola, yüksek bulaşıcılığı ve ölüm oranı nedeniyle sadece DRC için değil, tüm Doğu Afrika bölgesi için bir tehdit oluşturmaktadır. Komşu ülkeler Uganda, Ruanda ve Güney Sudan, sınır bölgelerinde alarma geçmiş durumdadır. DSÖ, 2021 yılı başında bölgeye 50.000'den fazla aşı dozu sevk etmiş olsa da, lojistik sorunlar ve güvenlik endişeleri aşılama kampanyasını yavaşlatmaktadır.
Uluslararası toplum, salgının büyümesi halinde küresel bir sağlık krizine dönüşebileceği endişesini taşımaktadır. Ancak, COVID-19 pandemisinin yarattığı kaynak kısıtlamaları, DSÖ ve diğer kuruluşların müdahale kapasitesini sınırlamaktadır. Tedros, zengin ülkelere daha fazla mali destek çağrısında bulunarak, "Ebola'ya karşı mücadeleyi ihmal edersek, tüm dünya bunun bedelini öder" demiştir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ebola salgını, Türkiye için doğrudan bir güvenlik tehdidi olmasa da, Afrika'daki sağlık krizlerinin ekonomik ve insani sonuçları Türkiye'yi dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, son yıllarda Afrika ile ticari ve diplomatik ilişkilerini güçlendirmiştir; DRC'de faaliyet gösteren Türk iş insanları ve yardım kuruluşları bulunmaktadır. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika'da yürüttüğü sağlık diplomasisi kapsamında, Ebola gibi salgınlarla mücadeleye destek vermesi, bölgesel itibarını artırabilir. Ancak, salgının kontrolden çıkması durumunda, bölgeye seyahat kısıtlamaları ve ticaretin aksaması Türk şirketlerini olumsuz etkileyebilir.
