Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (DRC) devam eden Ebola salgınının resmi olarak bildirilen vaka sayılarından iki ila dört kat daha büyük olduğunu duyurdu. DSÖ Acil Durumlar Direktörü Dr. Mike Ryan, salgının boyutuna ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, müdahale çalışmalarının son haftalarda önemli ölçüde hızlandırıldığını ve bu durumun kendisini cesaretlendirdiğini belirtti. Salgın, DRC'nin doğusundaki Kuzey Kivu ve Ituri eyaletlerinde devam ediyor. DSÖ ve yerel sağlık yetkilileri, vakaların gerçek sayısını tespit etmek için yoğun çaba harcıyor ancak güvenlik sorunları ve toplumsal direnç nedeniyle tam bir tablo ortaya koymakta zorlanıyor. Dr. Ryan, Cenevre'de düzenlenen basın toplantısında, 'Mevcut verilerimize göre, resmi rakamların iki ila dört katı arasında bir vaka sayısıyla karşı karşıya olduğumuzu tahmin ediyoruz' ifadelerini kullandı.
Salgının arka planı ve mevcut durum
Ebola virüsü, DRC'nin doğusunda Ağustos 2018'den bu yana etkili oluyor. Bu salgın, ülke tarihindeki en büyük ikinci Ebola salgını olarak kayıtlara geçti. DSÖ ve partner kuruluşlar, aşılama kampanyaları, temaslı takibi ve halk sağlığı eğitimleri ile salgını kontrol altına almaya çalışıyor. Ancak bölgedeki silahlı çatışmalar, toplumun sağlık çalışanlarına duyduğu güvensizlik ve kültürel engeller, müdahale çalışmalarını büyük ölçüde zorlaştırıyor. Dr. Ryan, 'Müdahale ekiplerimiz her gün büyük riskler altında çalışıyor. Ancak son haftalarda ekiplerin sayısı arttı ve koordinasyon iyileşti' dedi. DSÖ, resmi olarak 3.000'den fazla vaka bildirilmiş olmasına rağmen gerçek sayının 6.000 ila 12.000 arasında olabileceğini tahmin ediyor. Ölüm oranı ise yaklaşık yüzde 67 olarak kaydedilmiş durumda, ancak gerçek ölüm sayısı da resmi rakamların çok üzerinde olabilir.
Salgın, özellikle Beni, Butembo ve Komanda gibi şehirlerde yoğunlaşmış durumda. Bu bölgelerde güvenlik güçleri ile silahlı gruplar arasında sık sık çatışmalar yaşanıyor. Sağlık merkezlerine yönelik saldırılar da rapor edilmiş durumda. Geçtiğimiz ay Mayo Clinic'te düzenlenen bir saldırıda bir sağlık çalışanı hayatını kaybetmişti. DSÖ, bu tür saldırıların müdahale çalışmalarını sekteye uğrattığını belirtiyor. Ayrıca, bölge halkının bir kısmı Ebola'nın varlığını reddediyor veya aşıya karşı direnç gösteriyor. Bu da hastalığın yayılmasını hızlandırıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
DRC'deki Ebola salgını, Afrika kıtası ve küresel sağlık güvenliği açısından da büyük önem taşıyor. Komşu ülkeler (Uganda, Ruanda, Güney Sudan, Burundi) risk altında bulunuyor. Uganda, sınır bölgelerinde benzer bir salgınla mücadele etmiş ve kısmen kontrol altına alabilmişti. Ancak DRC'deki salgının boyutunun beklenenden büyük olması, bölge ülkelerinde yeni vakaların görülme riskini artırıyor. DSÖ, bölgesel işbirliğinin güçlendirilmesi çağrısı yapıyor. Ayrıca, uluslararası toplumun finansal ve teknik desteğini artırması gerekiyor. Birleşmiş Milletler, acil durum fonu oluşturmuş durumda ancak kaynaklar yetersiz kalıyor.
Küresel olarak, Ebola'nın uluslararası yayılma riski düşük olsa da, hava yolu ile seyahatler ve ticaret nedeniyle tamamen göz ardı edilemez. DSÖ, salgını uluslararası öneme sahip bir sağlık acil durumu ilan etmiş olsa da, şu anda bir seyahat veya ticaret kısıtlaması önermiyor. Ancak DRC'den gelen yolcuların sağlık taramasından geçirilmesi öneriliyor. Aşılama çalışmaları devam ediyor; yeni bir aşı (rVSV-ZEBOV) umut verici sonuçlar göstermiş durumda. Ancak aşının yaygınlaştırılması için daha fazla üretim kapasitesine ihtiyaç duyuluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
DRC'deki Ebola salgınının kontrol altına alınamaması, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmamakla birlikte, küresel sağlık güvenliği ve insani yardım boyutuyla önem taşımaktadır. Türkiye, Afrika'da artan diplomatik ve ekonomik varlığı sayesinde, salgınla mücadelede DSÖ ve yerel yönetimlere destek sağlayabilir. Türk Kızılayı ve TİKA'nın bölgede daha önce yürüttüğü sağlık projeleri bulunuyor. Ayrıca, Ebola'nın uluslararası yayılma riski düşük olsa da, Türk vatandaşlarının bölgeye seyahatleri ve ticari bağlantılar göz önünde bulundurulmalı. Türkiye, DSÖ'nün acil durum fonuna katkıda bulunabilir ve kendi sağlık altyapısını benzer salgınlara karşı hazır tutmalıdır.
