Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Uganda'nın Ebola salgınına karşı gösterdiği hızlı ve etkili müdahaleyi övgüyle karşılarken, ülkenin Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DRC) ile olan sınırını yeniden açması çağrısında bulundu. Tedros, Uganda'nın virüsün yayılmasını sınırlamak için zamanında ve koordineli bir şekilde hareket ettiğini belirtti. Ebola virüsü, Uganda'nın orta kesimlerinde ortaya çıkan ve hızla kontrol altına alınan bir salgının ardından gündeme geldi. DSÖ, salgın sırasında Uganda'ya lojistik ve tıbbi destek sağladı.
Gelişmenin arka planı
Uganda, Eylül 2022'de Mubende bölgesinde bir Ebola salgını ilan etmişti. Sudan Ebola virüsü türüne ait olduğu belirlenen salgın, ülkede 142 doğrulanmış vaka ve 55 ölümle sonuçlandı. Uganda hükümeti, uluslararası sağlık kuruluşlarının yardımıyla salgını kontrol altına almak için temas takibi, aşı denemeleri ve halk sağlığı önlemleri uyguladı. Ocak 2023'te salgının sona erdiği ilan edildi. Ancak Tedros'un sınırın açılması çağrısı, Uganda'nın DRC ile olan kara sınırını Ebola nedeniyle Mayıs 2022'de kapatmasıyla ilgili. DRC'de de farklı bir Ebola türü nedeniyle salgınlar yaşanmıştı.
Tedros, Cenevre'de düzenlenen bir basın toplantısında, "Uganda, Ebola'ya karşı mücadelede örnek bir performans sergiledi. Ancak sınırın kapalı kalmasının bölgesel ticaret ve insani yardım akışını olumsuz etkilediğini görüyoruz. DSÖ olarak, sınırların güvenli bir şekilde yeniden açılmasını destekliyoruz" dedi. Uganda Sağlık Bakanlığı, sınırın açılması konusunda henüz bir karar vermediğini ancak DSÖ'nün tavsiyelerini değerlendirdiklerini açıkladı.
Bölgesel ve küresel boyut
Uganda-DRC sınırının kapalı olması, iki ülke arasındaki ticareti ve sınır ötesi toplulukların hareketliliğini sekteye uğratıyor. DRC'de devam eden Ebola salgını ve diğer sağlık krizleri, sınırın açılmasını karmaşık hale getiriyor. DSÖ, salgınların kontrol altına alınması için sınır ötesi işbirliğinin önemini vurguluyor. Küresel sağlık gündeminde Ebola, COVID-19 sonrası yeniden ön plana çıkmış durumda. DSÖ, Afrika ülkelerine salgın hazırlığı konusunda destek sağlıyor. Uganda'nın hızlı müdahalesi, diğer Afrika ülkeleri için bir model olarak gösteriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika Boynuzu ve Doğu Afrika'da artan sağlık diplomasisi faaliyetleriyle Uganda ile işbirliğini derinleştirmektedir. Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA), Uganda'da sağlık altyapısı projelerine destek vermiştir. Ebola salgını gibi küresel sağlık tehditleri, Türkiye'nin bölgesel sağlık güvenliği çabalarını etkileyebilir. Türk sağlık sektörü, acil durum yönetimi ve aşı geliştirme konularında Uganda'ya teknik yardım sağlayarak nüfuz alanını genişletebilir. Ayrıca, sınır güvenliği ve sivil toplum örgütleri aracılığıyla Türkiye, bölgedeki istikrarın korunmasına katkıda bulunabilir.
