ABD tarihinin en büyük askeri yolsuzluk skandallarından birinin merkezindeki isim, hapishaneden yaptığı açıklamayla başkanlık affı için başvurdu. 'Şişko Leonard' lakaplı Leonard Glenn Francis, Singapur merkezli savunma yüklenicisi Glenn Defense Marine Asia (GDMA) şirketinin kurucusu olarak, yıllarca ABD Donanması'na milyonlarca dolarlık fatura kesmiş ve karşılığında rüşvet, fahişe ve lüks hediyelerle üst düzey subayları ayartmıştı. Yakalandıktan sonra 2022'de ev hapsindeyken ülkeden kaçan Francis, Venezuela'da yakalanmış ve şu anda San Diego'daki bir federal hapishanede yatıyor. The Washington Post'a verdiği özel röportajda, kaçış hikâyesini ve başkanlık affı talebini anlatan Francis, pişman olduğunu ancak cezasının orantısız olduğunu iddia ediyor.
On yıllık sistematik dolandırıcılık
2000'lerin başında ABD Donanması'nın Asya-Pasifik'teki lojistik ihtiyaçlarını karşılayan GDMA, zamanla yolsuzluğun merkezi haline geldi. Francis, donanma subaylarına pahalı hediyeler, seks işçileri ve lüks otel konaklamaları sağlayarak, gemilere aşırı fiyatlı yakıt, gıda ve liman hizmetleri faturası kesiyordu. Skandal 2013'te ortaya çıktığında, toplam zararın 35 milyon doları aştığı belirlendi. Soruşturmada aralarında amirallerin de bulunduğu 30'dan fazla subay mahkûm oldu. Francis 2015'te suçunu kabul ederek işbirliği yapmayı kabul etmiş ve cezasının ertelenmesini sağlamıştı. Ancak 2022'de, ev hapsindeyken bilekliğini çıkarıp Venezuela'ya kaçtı. Yaklaşık bir buçuk yıl boyunca Karakas'ta lüks bir otelde saklanan Francis, ABD'nin Venezuela yönetimiyle yaptığı anlaşma sonucu iade edildi.
Küresel yolsuzluk ağları ve uluslararası hukuk
Francis'in vakası, savunma sektöründe özel sektör-devlet işbirliğinin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. ABD Donanması, lojistikte dış kaynak kullanımının risklerini fark etmiş olsa da, benzer skandallar dünya çapında yaşanıyor. Özellikle Pasifik'teki askeri varlığını artıran ABD, müttefik ülkelerdeki yerel yüklenicilerle çalışırken denetim zafiyeti yaşıyor. Francis'in kaçışı ve af talebi, uluslararası hukukta suçluların iadesi ve ceza pazarlığı sistemini sorgulatıyor. Uzmanlar, eğer affedilirse, diğer büyük yolsuzluk failleri için emsal teşkil edebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu haber Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de, ABD'nin savunma tedarikindeki yolsuzluk kırılganlığını göstermesi açısından önemli. Türkiye, kendi savunma sanayisi ihracatında benzer denetim mekanizmaları kurmak zorunda. Ayrıca ABD ile yapılan F-35 ve Patriot gibi anlaşmalarda, yüklenici firma seçimlerinin şeffaflığı bu tür skandalların Türkiye'ye sıçramasını önleyebilir. Francis vakası, NATO müttefikleri arasında bile yolsuzluğun boyutunu hatırlatıyor.
