Dolar, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) bu yıl faiz artıracağına yönelik güçlü piyasa beklentileriyle Salı günü Kasım ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Dolar endeksi yüzde 0,5 artışla 104,40 seviyesine çıkarak Kasım 2023'ten bu yana en yüksek değerini gördü. Yatırımcılar, Fed'in enflasyonla mücadele kapsamında faizleri daha uzun süre yüksek tutabileceği ve hatta bu yıl içinde bir faiz artışı daha yapabileceği ihtimalini fiyatlamaya başladı.
Gelişmenin Arka Planı
Fed'in faiz artışı beklentileri, son gelen güçlü ekonomik verilerle pekişti. ABD'de fabrika siparişleri ve hizmet sektörü PMI verileri beklentilerin üzerinde gelirken, iş gücü piyasasındaki sıkılık da enflasyonun kalıcı olabileceği endişelerini artırdı. Fed Başkanı Jerome Powell'ın geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamalarda, enflasyonun hedefe düşürülmesi için "daha fazla çalışma gerektiğini" belirtmesi, piyasalarda faiz artışı beklentilerini güçlendirdi.
Para piyasaları, Fed'in faiz indirimine yıl sonuna doğru başlayacağı yönündeki önceki beklentilerini revize ederek, bu yıl içinde sadece bir faiz indirimi olacağını ve bunun da yıl sonuna sarkabileceğini fiyatlamaya başladı. Hatta bazı analistler, Fed'in faiz artırmayı bile gündeme alabileceğini düşünüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Doların güçlenmesi, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı oluşturuyor. Türk lirası başta olmak üzere birçok gelişmekte olan ülke para birimi dolara karşı değer kaybetti. Asya piyasalarında yen 155 seviyesinin üzerine çıkarak zayıflarken, Çin yuanı da dolar karşısında yedi ayın en düşük seviyesine geriledi. Petrol başta olmak üzere emtia fiyatları, doların güçlenmesiyle birlikte geriledi. Brent petrol varil fiyatı yüzde 1,2 düşüşle 82 doların altına indi.
Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) Haziran ayında faiz indirimine gideceği beklentileri ise avronun dolar karşısında değer kaybetmesine neden oldu. Euro/dolar paritesi 1,07 seviyesinin altına gerileyerek son bir ayın en düşük seviyesini gördü. Japon yeni ise dolar karşısında 34 yılın en düşük seviyesine yakın seyrediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Doların küresel çapta güçlenmesi, Türkiye ekonomisi için önemli bir sınav niteliği taşıyor. Güçlü dolar, ithalat maliyetlerini artırarak enflasyonist baskıyı derinleştirirken, Türk lirası üzerindeki değer kaybı riskini de beraberinde getiriyor. Diğer yandan, Fed'in faiz artırma olasılığı, gelişmekte olan ülkelerden sermaye çıkışına yol açabilir ve Türkiye'nin dış finansman ihtiyacını zorlaştırabilir. Ancak Türkiye'nin uyguladığı sıkı para politikası ve rezerv birikimi, kırılganlığı bir miktar azaltmış durumda. Önümüzdeki dönemde dolar/TL kuru ve enflasyon verileri, küresel gelişmelere bağlı olarak yakından izlenmeli.
