Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi, 20 Ekim Salı günü Türkiye ile deniz sınırları anlaşmasını onayladı. Yunanistan anlaşmayı derhal kınayarak uluslararası hukukun ihlali olarak nitelendirdi. Anlaşma, Doğu Akdeniz'de yıllardır süren deniz yetki alanları anlaşmazlığının bir parçası.
Anlaşmanın arka planı ve tarafların tutumu
Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi'nin onayladığı anlaşma, 2019 yılında Türkiye ile Libya'nın uluslararası alanda tanınan hükümeti arasında imzalanan deniz sınırları mutabakat muhtırasını temel alıyor. Ancak Doğu Libya yönetimi, bu anlaşmayı kendi meşruiyeti çerçevesinde yeniden gündeme getirerek onayladı. Yunanistan, anlaşmanın uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve bölgedeki istikrarı tehdit ettiğini savunuyor. Atina yönetimi, anlaşmanın Yunanistan'ın kıta sahanlığı haklarını ihlal ettiğini belirtiyor.
Türkiye, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının kıyıdaş ülkeler arasında adil bir şekilde paylaşılması gerektiğini savunuyor ve Libya ile yapılan anlaşmanın bu çerçevede meşru olduğunu vurguluyor. Türk yetkililer, anlaşmanın bölgesel işbirliğini güçlendireceğini ve doğal kaynakların adil kullanımını sağlayacağını ifade ediyor.
Yunanistan ise anlaşmayı 'hükümsüz' ilan ederek, uluslararası toplumu Libya'nın doğusundaki yönetimi tanımamaya çağırdı. Yunan hükümeti, anlaşmanın kendilerinin egemenlik haklarını gasp ettiğini ve Doğu Akdeniz'deki güç dengesini bozduğunu dile getiriyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanı anlaşmazlığı, bölgedeki enerji kaynaklarının paylaşımı ve jeopolitik nüfuz mücadelesinin bir yansıması. Türkiye ile Libya arasındaki anlaşma, Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti ve Mısır gibi ülkelerin karşı çıktığı bir düzenlemeyi içeriyor. Bu ülkeler, kendi aralarında alternatif anlaşmalar yaparak Türkiye'nin hamlelerine karşı denge kurmaya çalışıyor.
Libya'nın doğusundaki Temsilciler Meclisi'nin onayı, ülkenin bölünmüş siyasi yapısını da gözler önüne seriyor. Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Doğu Libya'daki yönetim arasındaki çatışma, deniz anlaşmaları gibi kritik konularda farklı tutumlar alınmasına yol açıyor. Bu durum, Libya'nın uluslararası alanda tek bir sesle temsil edilmesini zorlaştırıyor.
Yunanistan'ın tepkisi, Doğu Akdeniz'deki gerginliğin tırmanmasına neden olabilir. Atina, anlaşmayı BM Güvenlik Konseyi'ne taşıyabileceğini ve AB içinde konuyu gündeme getirebileceğini belirtti. AB'nin Libya politikası ise şu ana kadar net bir tavır sergilemekten uzak.
Uzmanlar, anlaşmanın bölgesel enerji projelerini de etkileyebileceğini söylüyor. Doğu Akdeniz'de keşfedilen doğal gaz rezervlerinin paylaşımı, Türkiye'nin de dahil olduğu bir diyalog sürecini gerektiriyor. Ancak taraflar arasındaki karşılıklı suçlamalar, işbirliği zeminini zayıflatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye için bu anlaşma, Doğu Akdeniz'deki haklarını koruma ve bölgesel güç dengesini kendi lehine şekillendirme açısından kritik bir adım. Libya ile imzalanan deniz sınırları anlaşması, Türkiye'nin kıta sahanlığı iddialarını güçlendirirken, Yunanistan'ın izole edilmesine yönelik stratejik bir hamle olarak görülüyor. Ancak anlaşmanın Libya'nın doğu kanadı tarafından onaylanması, uluslararası meşruiyet açısından soru işaretleri barındırıyor. Türkiye'nin, Libya'nın uluslararası alanda tanınan hükümetiyle daha önce yaptığı anlaşmaya sadık kalması, diplomatik tutarlılık açısından önemli. Yunanistan'ın sert tepkisi, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde yeni bir gerilim hattı oluşturabilir. Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarının paylaşımı ve deniz yetki alanları konusundaki anlaşmazlık, Türkiye'nin bölgesel politikalarında belirleyici olmaya devam edecek gibi görünüyor.
