İşgal altındaki Doğu Kudüs'te bulunan bir Filistin mahallesi daha İsrail belediyesi tarafından yıkıldı. Yıkım, uluslararası toplumun Filistin meselesine ilgisizliği eleştirilerini yeniden gündeme getirirken, İngiltere'nin bölgedeki diplomatik misyonunu küçültme kararı dikkat çekiyor. Filistinli aileler, evlerinden zorla çıkarılırken, Birleşik Krallık'ın Doğu Kudüs'teki konsolosluk faaliyetlerini azaltması, bölgede umutsuzluğu artırdı.
Yıkımın Arka Planı ve İngiltere'nin Tutumu
İsrail yetkilileri, Doğu Kudüs'teki Silwan semtinde bulunan ve Filistinlilere ait olduğu belirtilen bir dizi binayı yıktı. Görgü tanıklarına göre, yıkım sabah erken saatlerde başladı ve güvenlik güçlerinin geniş katılımıyla gerçekleşti. Yıkım kararı, İsrail makamlarının "ruhsatsız inşaat" gerekçesine dayanıyor; ancak Filistinliler, bu tür kararların sistematik olarak Filistinli varlığını azaltmak için alındığını savunuyor. Bölgede yaşayan aileler, yıkım sonrası çadırlarda yaşam mücadelesi veriyor.
Uluslararası toplumun tepkisi sınırlı kaldı. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği'nden yapılan açıklamalarda, yıkımların uluslararası hukuka aykırı olabileceği belirtildi, ancak somut bir adım atılmadı. İngiltere Dışişleri Bakanlığı ise, "endişelerini" dile getirmekle yetindi. İngiltere'nin Doğu Kudüs'teki diplomatik temsilciliği, geçmişte Filistinlilere yönelik insan hakları ihlallerini izleyen ve raporlayan önemli bir aktördü. Ancak son dönemde bu misyonun etkinliği azaldı ve personel sayısı düşürüldü. İngiliz hükümeti, bu kararın "kaynakların verimli kullanımı" ile ilgili olduğunu savunsa da, Filistinliler bunu uluslararası desteğin çekilmesi olarak yorumluyor.
Filistinli aktivistler, İngiltere'nin bölgedeki tarihi sorumluluğuna dikkat çekiyor. 1917 Balfour Deklarasyonu ile Filistin topraklarında Yahudi devleti kurulmasının önünü açan İngiltere, bugün Filistinlilerin haklarını koruma konusunda isteksiz davranmakla eleştiriliyor. Yıkım mağdurlarından biri olan ve ismini vermek istemeyen bir baba, "Dünya bizi görmezden geliyor. İngilizler de artık burada değil. Umudumuzu yitirdik" dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Doğu Kudüs'teki yıkımlar, İsrail-Filistin çatışmasının derinleşen insani boyutunu gözler önüne seriyor. İsrail, 1967'den bu yana işgal altında tuttuğu Doğu Kudüs'te Yahudi yerleşimlerini genişletme politikası izliyor. Filistinliler, uluslararası hukuka aykırı olan bu yerleşim faaliyetlerinin barış sürecini baltaladığını vurguluyor. Son yıkım, ABD'nin arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin tıkandığı bir dönemde gerçekleşti. Bölgede artan gerginlik, yeni bir şiddet dalgası riskini beraberinde getiriyor.
İngiltere'nin diplomatik geri çekilmesi, Batı'nın Filistin meselesine yönelik ilgisinin azalmasının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, İngiltere'nin Brexit sonrası dış politikada önceliklerini değiştirdiğini ve Orta Doğu'ya daha az kaynak ayırdığını belirtiyor. Ayrıca, İngiltere'nin İsrail ile ticari ilişkilerini derinleştirmesi, Filistinliler nezdinde çifte standart eleştirilerine yol açıyor.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi, yıkımların yarattığı insani krize dikkat çekerek, uluslararası toplumu harekete geçmeye çağırdı. Ancak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde konuya ilişkin herhangi bir karar tasarısı gündeme gelmedi. Filistin yönetimi, BM'den acil müdahale talep etti. İsrail ise yıkımların kendi yargı sistemi çerçevesinde gerçekleştiğini savunuyor.
Bölgedeki insan hakları örgütleri, yıkımların Filistinli aileler üzerindeki psikolojik ve ekonomik etkilerine dikkat çekiyor. Evlerini kaybeden aileler, akrabalarının yanına sığınmak zorunda kalıyor. Çocukların eğitimi aksıyor, geçim kaynakları yok oluyor. Uluslararası toplumun sessizliği, Filistinliler arasında derin bir hayal kırıklığı yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin meselesinde geleneksel olarak Filistinlilerin haklarını savunan bir tutum izliyor. Doğu Kudüs'teki yıkımlar, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik girişimlerini yeniden gündeme getirebilir. İngiltere'nin bölgeden çekilmesi, Türkiye'ye Filistin'e destek konusunda daha görünür bir rol oynama fırsatı sunabilir. Ancak Türkiye'nin ekonomik ve diplomatik kapasitesi sınırlı. Yine de Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın konuyu BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı platformlarında gündeme getirmesi beklenebilir. Ayrıca, Türkiye'nin İsrail ile ilişkilerini normalleştirme süreci, bu tür olaylarla sekteye uğrayabilir. Bölgedeki istikrarsızlık, Türkiye'nin güvenlik kaygılarını artırabilir. Kamuoyu baskısı, hükümetin daha sert açıklamalar yapmasına yol açabilir.
