ABD Hükümet Verimliliği Departmanı (Department of Government Efficiency – DOGE), 4 Temmuz 2024 tarihinde resmen faaliyetlerine son verdi. Başkanlık kararnamesiyle kurulan ve federal hükümet genelinde işten çıkarmalar ile bütçe kesintilerine öncülük eden DOGE’nin kapanışı, kurumun sosyal medya hesabından eski Başkan Theodore Roosevelt’in bir sözüyle duyuruldu: “Hayatın sunduğu en iyi ödül, bir işe layık olmak ve onu başarmaktır.” DOGE’nin kapanışı, ABD kamu yönetiminde reform tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Gelişmenin arka planı: DOGE'nin kuruluşu ve faaliyetleri
DOGE, 2023 yılında Başkan Joe Biden’ın imzasıyla kurulmuştu. Resmi adı “Department of Government Efficiency” olan kurum, federal harcamaları denetlemek, israfı önlemek ve kamu hizmetlerini daha verimli hale getirmek amacını taşıyordu. Kısaltması “DOGE” (köpek anlamına gelen “dog” sözcüğünün farklı yazımı), internet kültüründe popüler olan Doge meme’ine atıfta bulunarak dikkat çekmişti.
Kurum, görev süresi boyunca 50 binden fazla federal çalışanın işine son verdi ve toplamda 2,5 milyar dolarlık tasarruf sağladığını açıkladı. Ancak bu tasarrufların sosyal güvenlik, sağlık hizmetleri ve eğitim gibi kritik alanlarda kesintilere yol açtığı gerekçesiyle yoğun eleştirilere maruz kaldı. Özellikle emeklilik yardımlarının kısıtlanması ve çevre düzenlemelerinin gevşetilmesi, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
DOGE’nin kapanma kararı, ABD Kongresi’nde yapılan bir oylamanın ardından Başkan Biden tarafından onaylandı. Beyaz Saray Sözcüsü Karine Jean-Pierre, yaptığı açıklamada “DOGE, görevini başarıyla tamamlamıştır. Artık federal hükümetin reform süreci başka bir aşamaya geçmiştir” ifadelerini kullandı. Muhalefet ise kapanışı “Biden yönetiminin başarısızlığı” olarak nitelendirdi.
Bölgesel ve küresel boyut: Kamu verimliliği tartışmaları
DOGE’nin kapanışı, küresel çapta kamu yönetiminde verimlilik reformlarının sürdürülebilirliği konusundaki tartışmaları yeniden gündeme getirdi. ABD’nin bu hamlesi, özellikle Avrupa Birliği ve Japonya gibi benzer reformlar üzerinde çalışan ülkelerde yakından takip edildi. Uzmanlar, DOGE modelinin kısa vadede tasarruf sağlasa da uzun vadede kamu hizmetlerinin kalitesini düşürdüğünü ve sosyal huzursuzluğu artırdığını savunuyor.
Öte yandan, DOGE’nin kapanışı ABD’deki seçim tartışmalarını da etkiledi. Cumhuriyetçi adaylar, Biden yönetimini “hükümetin şişkinliğini gidermekte başarısız olmakla” suçlarken, Demokratlar ise DOGE’nin “gerekli bir adım olduğunu ancak reformların devam etmesi gerektiğini” belirtiyor. Konuyla ilgili olarak eski Hazine Bakanı Steven Mnuchin, “DOGE iyi niyetli bir girişimdi ancak uygulamada fazla aceleci davranıldı” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
DOGE’nin kapanışı, Türkiye’nin kamu yönetiminde verimlilik reformu arayışlarına ışık tutuyor. Türkiye’de de çeşitli dönemlerde kamu harcamalarını kısmaya yönelik girişimler olmuş, ancak çoğu zaman sosyal tepkilerle karşılaşılmıştır. DOGE deneyimi, reformların kapsayıcı ve sürdürülebilir olması gerektiğini, aksi halde toplumsal maliyetlerin reformun kendisinden daha ağır olabileceğini gösteriyor. Ayrıca ABD’deki bu gelişme, küresel ekonomik durgunluk ortamında Türkiye’nin de kamu maliyesini daha dikkatli yönetmesi gerektiğine işaret ediyor.
