Kilo verme sürecindeki en büyük engel irade eksikliği değil, yiyeceklere yönelik yanlış bir zihinsel yaklaşım olabilir. Uzman diyetisyenler, danışanlarında en sık karşılaştıkları hatanın 'yasaklı yiyecek' algısı olduğunu belirtiyor. Bu algı, kişilerin bu yiyeceklere daha fazla yönelmesine ve diyetlerini sabote etmesine yol açıyor. Peki bu kısır döngüden çıkış yolu ne?
Yasaklı Yiyecek Psikolojisi
İngiltere merkezli bir diyetisyen olan Sarah Johnson, Newsweek'e yaptığı açıklamada, "İnsanlar olarak, yasaklanmış ve kötü olarak görülen yiyeceklerden daha çekici bir şey yok" dedi. Johnson, bu durumun evrimsel bir temeli olduğunu, atalarımızın besin bulmanın hayati olduğu dönemlerden kalma bir içgüdü olduğunu ifade etti. Modern dünyada bu içgüdü, diyet yapan kişilerin aşırı yeme atakları yaşamasına neden oluyor.
Uzmanlar, 'yasaklı' olarak etiketlenen yiyeceklerin (örneğin çikolata, cips, fast food) beynin ödül merkezini daha güçlü şekilde uyardığını, bu durumun kişinin bu yiyeceklere ulaşma isteğini artırdığını vurguluyor. Yapılan araştırmalar, bir yiyeceğin yasaklandığında o yiyeceğe yönelik isteğin arttığını ve tüketim miktarının da arttığını gösteriyor.
Diyetisyen Johnson, bu nedenle diyet yapanların kendilerine 'asla yemeyeceğim' şeklinde katı kurallar koymaması gerektiğini, bunun yerine esnek bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini söylüyor. 'Esnek diyet' olarak bilinen bu modelde, kişi genel kalori ve makro besin hedeflerine dikkat ederken, ara sıra keyif aldığı yiyecekleri de tüketebiliyor. Bu yaklaşım, kişinin diyetine bağlı kalma oranını artırıyor ve uzun vadede kilo verme başarısını yükseltiyor.
Kilo Verme Stratejileri Üzerine Etkisi
Bu içgörü, kilo verme stratejilerinin nasıl şekillendirilmesi gerektiği konusunda önemli soruları gündeme getiriyor. Pek çok kişi, katı diyet listeleri uygulayarak kısa sürede sonuç almaya çalışıyor ancak bu tür katı yaklaşımlar çoğu zaman sürdürülebilir olmuyor. Uzmanlar, kilo vermenin bir yaşam tarzı değişikliği olduğunu ve bu nedenle de bireyin zevk aldığı yiyecekleri tamamen hayatından çıkarmak yerine, onları ölçülü bir şekilde tüketmeyi öğrenmesi gerektiğini vurguluyor.
Beslenme uzmanları, ayrıca yeme davranışının psikolojik boyutuna da dikkat çekiyor. Duygusal yeme, stres, can sıkıntısı gibi durumlarda kişilerin 'yasaklı' yiyeceklere yönelmesi daha olası hale geliyor. Bu yüzden kişilerin duygusal durumlarını tanıması ve bu durumlarla başa çıkma mekanizmaları geliştirmesi önem taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de obezite oranları OECD ortalamasının üzerinde ve kilo verme kültürü yaygın. Ancak toplumda hâlâ "ekmek yemezsem zayıflarım", "akşam saat 18.00'den sonra yemek yemek kilo aldırır" gibi bilimsel temeli zayıf inanışlar hakim. Bu haber, Türk diyetisyenlerin ve sağlık profesyonellerinin danışanlarına yaklaşımında önemli bir farkındalık yaratabilir. Türkiye'de kilo verme ürünleri ve şok diyetler yaygın olarak kullanılıyor; ancak bu yaklaşımların uzun vadede başarısızlıkla sonuçlandığı görülüyor. Bu nedenle, toplumun sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme alışkanlıkları konusunda bilgilendirilmesi ve diyetisyenlerin de bu konudaki eğitimlerinin güçlendirilmesi büyük önem taşıyor.
