Walt Disney Company, YouTube TV ve DirecTV kullanıcılarını kapsayan toplu davada 50 milyon dolarlık bir uzlaşma sağladı. Anlaşma, Disney'in kendi kanallarını (ESPN, ABC, Disney Channel gibi) taşımak isteyen dijital yayın platformlarına bu kanalları pahalı paketler halinde dayatarak rekabeti engellediği iddialarını sonlandırıyor. ABD'de 2019-2024 yılları arasında YouTube TV veya DirecTV abonesi olan milyonlarca kişi tazminat başvurusu yapabilecek.
Davaya konu olan uygulama: Zorunlu paketleme
Disney'in, ESPN ve ABC gibi popüler kanallarının yayın haklarını satarken, bu kanalları sadece belirli pahalı kanal paketlerinin bir parçası olarak sunması, dijital yayın platformlarının esnek ve ucuz paketler oluşturmasını engelliyordu. Bu uygulama, tüketicilerin istemedikleri kanallar için de ödeme yapmasına yol açıyordu. Davacılar, Disney'in bu stratejisinin antitröst yasalarını ihlal ettiğini savundu. Uzlaşma ile Disney suçlamaları reddetmekle birlikte, hukuki masraflardan ve belirsizlikten kaçınmak için 50 milyon dolar ödemeyi kabul etti. Ödemenin büyük kısmı, doğrudan etkilenen tüketicilere dağıtılacak. Bireysel tazminat miktarları, abonelik süresine ve abone sayısına bağlı olarak değişecek. Kullanıcıların, dava için oluşturulan resmi web sitesi üzerinden başvuru yapması gerekiyor. Mahkeme onayına sunulan anlaşma, yıl sonunda kesinleşebilir.
Dijital yayıncılıkta paketleme modeli tartışmaları
Bu dava, medya devlerinin içerik dağıtım stratejilerine yönelik artan bir incelemenin parçası. ABD'de son yıllarda Comcast, Warner Bros. Discovery gibi şirketler de benzer davalarla karşı karşıya kaldı. Disney'in uzlaşması, sektördeki paketleme uygulamalarının tüketici tercihlerini nasıl kısıtladığına dair önemli bir emsal teşkil ediyor. ABD Adalet Bakanlığı ve Federal Ticaret Komisyonu da benzer antitröst soruşturmalarını sürdürüyor. Dijital platformların büyümesiyle birlikte, geleneksel medya şirketlerinin pazar gücü ve bu gücün kötüye kullanılması daha sık tartışılır hale geldi. Uzlaşma, tüketicilerin daha adil fiyatlandırma ve seçenek talep etme hakkını vurguluyor. Ayrıca, uluslararası arenada da benzer düzenlemelerin habercisi olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Disney davası, Türkiye'de de benzer dijital platform düzenlemelerine ışık tutuyor. RTÜK ve Rekabet Kurumu, Türkiye'de faaliyet gösteren Netflix, Amazon Prime gibi platformların kanal paketleme ve abonelik modellerini yakından izliyor. Bu tür antitröst davalarının sonuçları, Türkiye'deki tüketici hakları ve dijital içerik düzenlemeleri için emsal oluşturabilir. Ayrıca, Türk medya şirketlerinin yabancı platformlarla yaptığı içerik anlaşmalarında daha şeffaf ve rekabetçi koşullar talep etmesine zemin hazırlayabilir. Disney'in uzlaşması, küresel medya devlerinin piyasa gücünün sınırlandırılabileceğini gösteriyor; bu da Türkiye'deki düzenleyicilere benzer adımlar atma konusunda cesaret verebilir.
