ABD Temsilciler Meclisi’nde dün yapılan oylamada, 100’den fazla Demokrat milletvekili İsrail’e sağlanan yıllık 3,3 milyar dolarlık askeri yardımın sonlandırılması yönünde oy kullandı. Söz konusu oylama, Washington’un İsrail’e on yıllardır süregelen koşulsuz desteğinde “deprem etkisi” yaratan bir kırılma olarak değerlendiriliyor. Oylama, Demokrat Parti içinde İsrail politikasına yönelik artan hoşnutsuzluğu ve özellikle genç seçmenler ile ilerici kanadın etkisini gösteriyor.
Gelişmenin arka planı
Temsilciler Meclisi’nde görüşülen yasa tasarısı, İsrail’e yapılan askeri yardımın durdurulmasını öngörüyordu. Oylamada 100’ü aşkın Demokrat “evet” derken, Cumhuriyetçilerin tamamı “hayır” oyu kullandı. Tasarı, genel kurulda çoğunluk desteğini alamasa da, bu oylama ABD siyasetinde İsrail’e verilen desteğin sorgulanmaya başlandığının en somut göstergesi oldu.
Demokrat milletvekillerinin bu adımı, İsrail’in Filistin topraklarındaki işgal politikalarına, yerleşim birimlerini genişletmesine ve sivil kayıplara yol açan askeri operasyonlarına tepki olarak geliyor. Özellikle Gazze’de son dönemde yaşanan çatışmalarda yüzlerce sivilin hayatını kaybetmesi, ABD’de İsrail’e verilen desteğin yeniden gözden geçirilmesi taleplerini artırmıştı.
Oylama, Demokrat Parti içinde uzun süredir devam eden bir tartışmanın da zirve noktası oldu. Partinin ilerici kanadı, İsrail’e yönelik koşulsuz desteğin sona ermesi gerektiğini savunurken, merkezci ve muhafazakar Demokratlar ise İsrail’in güvenliğinin ABD için stratejik öneme sahip olduğunu vurguluyor. Ancak dünkü oylama, ilerici kanadın parti içindeki ağırlığının arttığını gösterdi.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD’nin İsrail’e yaptığı askeri yardım, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın temel taşlarından biri olarak görülüyor. Yardımın kesilmesi, yalnızca İsrail’in askeri kapasitesini değil, aynı zamanda bölgedeki güç dengelerini de doğrudan etkileyebilir. İsrail, bu yardımla ABD yapımı savaş uçakları, füze savunma sistemleri ve diğer gelişmiş silahları finanse ediyor.
Bu gelişme, ABD’nin Ortadoğu politikasında önemli bir dönüşüme işaret ediyor olabilir. On yıllardır İsrail’e koşulsuz destek veren Washington, artık bu politikayı sürdürmekte zorlanıyor. Özellikle genç Amerikalılar arasında İsrail’e yönelik sempatinin azalması ve Filistin davasına desteğin artması, siyasetçiler üzerinde baskı yaratıyor.
Uluslararası alanda ise bu oylama, İsrail’in uluslararası meşruiyetini sorgulayan ülkeler için bir moral kaynağı oldu. Birçok ülke, ABD’nin İsrail’e verdiği desteğin azalmasının, İsrail’i barış müzakerelerinde daha esnek olmaya zorlayabileceğini düşünüyor. Ancak İsrail hükümeti, bu tür adımların kendilerini daha da sertleştireceğini savunuyor.
Bu gelişme, ABD’nin müttefikleri arasında da tartışmalara yol açtı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeler, İsrail’le normalleşme sürecinde ABD desteğinin kritik olduğunu belirtiyor. Öte yandan İran, bu oylamayı ABD’nin bölgeden çekilme sinyali olarak yorumlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD’de İsrail’e yönelik askeri yardımın sorgulanmaya başlaması, Türkiye’nin bölgesel politikaları açısından önemli bir gelişmedir. Türkiye, uzun süredir İsrail’in Filistin topraklarındaki işgalini ve uluslararası hukuku ihlal eden politikalarını eleştirmektedir. ABD’deki bu değişim, Türkiye’nin tezlerini uluslararası platformlarda daha güçlü bir şekilde savunmasına olanak tanıyabilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları ve Kıbrıs sorunu gibi konularda İsrail’le yaşanan rekabet göz önüne alındığında, ABD’nin İsrail’e verdiği desteğin azalması, Türkiye’nin bölgesel ağırlığını artırabilir. Ancak bu gelişmenin kısa vadede doğrudan bir etki yaratması beklenmemektedir; zira ABD’nin İsrail politikasının tamamen değişmesi uzun bir süreç gerektirecektir.
