Dimensional Fund Advisors'ın kurucusu ve başkanı David Booth, yatırım felsefesinin temelini oluşturan "kontrol edilebileni kontrol et" yaklaşımını, bu hafta yayınlanan The David Rubenstein Show: Peer to Peer programında anlattı. Booth, piyasalarda belirsizlik ve çalkantı dönemlerinde sakin kalmanın önemine değinerek, özellikle 2020 pandemisinde piyasalar çökerken neden panik yapmadığını açıkladı. Uzun vadeli yatırım stratejilerine bağlı kalan Booth, duygusal kararların genellikle getiriyi olumsuz etkilediğini vurguladı.
Piyasa Dalgalanmaları ve Sakin Kalmanın Önemi
David Booth, yatırımcıların en büyük hatasının kısa vadeli piyasa hareketlerine aşırı tepki vermek olduğunu belirtti. 2020 yılının başlarında COVID-19 salgınının küresel ekonomi üzerindeki etkisiyle borsalar hızla düşerken, birçok yatırımcı panik satışı yaparak zarar etti. Ancak Booth, Dimensional Fund Advisors olarak bu dönemde portföylerini koruduklarını ve hatta fırsatları değerlendirdiklerini ifade etti. Booth'a göre, piyasaların uzun vadede her zaman toparlandığını gösteren tarihsel veriler, panik yapmamak için yeterli bir gerekçe. Kendisi de bu verilere güvenerek 2020'deki çöküşte soğukkanlılığını korudu.
Booth, yatırım dünyasında sıkça karşılaşılan bir yanılgıya dikkat çekiyor: "Piyasa zamanlaması yapmaya çalışmak, genellikle piyasada kalmaktan daha kötü sonuçlar doğurur." Bu nedenle, Dimensional Fund Advisors olarak müşterilerine sürekli olarak çeşitlendirilmiş portföyler ve düşük maliyetli, pasif yatırım stratejileri öneriyorlar. Booth, bu yaklaşımın, aktif yönetim stratejilerine kıyasla uzun vadede daha istikrarlı getiri sağladığını savunuyor.
2008 küresel finans krizi sırasında da benzer bir duruş sergileyen Booth, o dönemde de panik satışı yapmadıklarını ve hatta hisse senedi alımlarını artırdıklarını hatırlattı. Bu tür krizlerin, uzun vadeli yatırımcılar için aslında birer fırsat olduğunu belirten Booth, "Kriz anlarında akıllıca davrananlar, sonraki yıllarda büyük kazançlar elde eder" dedi. Booth'un bu felsefesi, davranışsal finans alanındaki çalışmalarla da destekleniyor. Yatırımcıların kayıptan kaçınma eğilimi, genellikle rasyonel olmayan kararlar almalarına yol açıyor. Booth, bu psikolojik tuzağa düşmemek gerektiğini vurguluyor.
Küresel Piyasalar ve Yatırımcı Davranışı
David Booth'un görüşleri, küresel piyasalarda son yıllarda artan volatilite ortamında daha da önem kazanıyor. Merkez bankalarının faiz politikaları, jeopolitik gerilimler ve pandemi sonrası toparlanma süreci, yatırımcıların karar alma mekanizmalarını zorluyor. Booth, bu ortamda bile disiplinli ve kurala dayalı bir yatırım yaklaşımının başarıyı getireceğine inanıyor. Dimensional Fund Advisors, bu felsefe doğrultusunda dünya genelinde milyarlarca dolarlık varlığı yönetiyor. Firma, özellikle faktör yatırımı (value, size, profitability gibi) konusunda öncü çalışmalara imza attı. Booth, bu stratejilerin akademik araştırmalara dayandığını ve uzun vadede piyasa ortalamasının üzerinde getiri sağlamayı hedeflediğini belirtiyor.
Booth'a göre, yatırımcıların çoğu, piyasa dalgalanmalarında duygusal davranarak hata yapıyor. Örneğin, 2020 Mart'ında piyasalar dibi gördüğünde satış yapan birçok yatırımcı, sonraki aylarda hızlı toparlanmayı kaçırdı. Booth, bu tür hatalardan kaçınmak için yatırımcıların önceden belirlenmiş bir plana sadık kalmaları gerektiğini söylüyor. Ayrıca, düzenli olarak portföylerini gözden geçirmek yerine, uzun vadeli hedeflere odaklanmanın daha sağlıklı olduğunu ekliyor.
David Booth'un The David Rubenstein Show: Peer to Peer programındaki açıklamaları, sadece yatırımcılar için değil, aynı zamanda ekonomi politikası yapıcıları için de ders niteliğinde. Piyasalarda istikrarın sağlanması için, yatırımcı güveninin korunması ve panik satışlarının önlenmesi büyük önem taşıyor. Booth'un deneyimi, kriz iletişimi ve beklenti yönetimi konularında da değerli ipuçları sunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yüksek enflasyon ve dalgalı kur rejimiyle uzun süredir piyasa volatilitesine maruz kalıyor. David Booth'un "kontrol edilebileni kontrol et" felsefesi, Türk yatırımcılar için de geçerli. Özellikle bireysel yatırımcıların sık sık panik satışları yaparak zarar ettiği Türkiye piyasalarında, uzun vadeli ve disiplinli bir strateji benimsemek kritik önemde. Booth'un 2020 pandemisinde sergilediği soğukkanlılık, Türkiye'nin 2018 kur krizi ve 2021-2023 arasındaki ekonomik çalkantılarında da örnek alınabilir. Ayrıca, Dimensional gibi küresel fon yöneticilerinin Türkiye'ye yönelik yatırım kararları, ülkeye sermaye akışını etkileyebilir. Türkiye'nin makroekonomik istikrarı sağlaması, bu tür yatırımcıların güvenini kazanmak için şart.
